Berty Snellens

Het Damesmeisje telt 36 gedichten. Geen titels, geen afdelingen, een willekeurige strofe-indeling met nogal wat losse, geïsoleerde regels en opvallende enjambementen; leestekens ontbreken, maar iedere versregel begint met een hoofdletter, waardoor de gedichten een wat verbrokkelde indruk maken. Opvallend is hoe weinig soepel de taal is; zinsbouw en woordkeuze hebben opzettelijk iets formeels, stijfs, afstandelijks, wat zorgt voor een licht vervreemdend effect. Voortdurend stuit je op woorden als 'verschoning', 'wederom', 'gestadig', is 'bevragen' de term voor 'interviewen', lees je een uitroep als 'wat voor den drommel'. Een enkele keer gaat het mis, zoals in 'het lijkt zich alles niet op te kunnen'. Maar, en dat is het bijzondere, de gedichten brengen je in een bepaalde cadans die maakt dat je door blijft lezen, ook al omdat de hoofdpersoon (soms aangeduid met 'ik' of 'je', maar meestal met 'zij') steeds completer en daardoor interessanter wordt. Meteen al in het openingsgedicht beschrijft 'zij' zichzelf als iemand bij wie juist als het 'feest' is, 'de pijn zich diep afzet/ In haar lichaam en haar geest'. Zij rookt en drinkt, rijdt een oldtimer Mercedes, drinkt meer, vertelt over haar leven als dochter, zuster, moeder, echtgenote, verzet zich tegen het opgelegde vrouwbeeld 'Je moet goed zijn in bed/ Je moet tien jaar jonger zijn dan je lief/ Je moet grote borsten hebben', gaat voor 'de ultieme dronkenschap', en is bezeten van schrijven: Eigenlijk weet je allang dat al dat schrijven nergens toe leidt Al die aaneen geworstelde woorden doen er niet toe Al het mooie is reeds lang gedaan ver voor jezelf woorden kende Je zit vol van die zesentwintig letters Die ongekende kracht Macht Het knipperende streepje maakt je radeloos Verwondert bidt en smeekt Het jouw gewenste publiek schreeuwt Tiert en kwijlt En jij Drinkt Het is een zij die niet bepaald content is, 'Met zichzelf niet/ Met de anderen in haar leven niet/ Met de wereld niet', die 'onbestemd' 'onmiskenbaar ongelukkig' is, maar dankzij het vermogen om uitbundig om haar 'opgetogen zelfspot' te lachen voorkomt, dat de gedichten iets lamentabels krijgen, ook als zij zich van verloren avonden 'het verlorene' weet. Er blijft sprake van een zekere afstandelijkheid, waarbij zelfs een af en toe opduikend woord als 'wanhoop' zijn in poëtisch opzicht gevaarlijke lading verliest. Een mooi voorbeeld van de manier waarop zij nuchter afstand neemt van de aan het leven lijdende volwassene is het volgende gedicht: Het meisje heeft voor haar verjaardag Een heus en volwaardig setje gereedschap gekregen Modern als haar ouders zijn Behoort dat immers ook meisjes toe Zo genoot het meisje zonder het besef Van dit alles aan achterliggend modernisme Een hamertje van hout en flink metaal Voldeed al snel aan haar kleine eisen Op weg naar school sloeg zij het hamertje Stevig hanterend steevast van Ieder handmatig opgemetseld voortuinmuurtje Op gelijke afstand schilfers af Ruim dertig jaar later vindt zij het spoor Van de kunde van het hanteren Der kleine doeltreffende hamer Op welhaast ieder te vinden muurtje Langs het traject van het schoolgaan terug Het is op grond van dergelijke teksten dat Berty Snellens haar plaats binnen De Manke God meer dan waard is. Wat mij betreft bewijst Het Damesmeisje overtuigend dat zij als dichteres bestaat.