Gerard Stout

Groots opgezette roman over de doorwerking van cultureel en moreel erfgoed in de mensenlevens van verschillende culturen. De Drentse schrijver Gerard Schoonewille verwekt (denkt hij) in Kameroen een dochter (Babs) bij een zwarte vrouw. Als deze slachtoffer wordt van een rituele moord keert Gerard met Babs terug naar Drenthe. Daar groeit het meisje op tot een intelligente en gevaarlijke vrouw, een seriemoordenaar. Net als haar 'vader' en haar uit de DDR afkomstige stiefmoeder is Babs een fervent liefhebber van Russische literatuur. Maar hoe verhoudt literatuur zich tot de magische wereldbeschouwing van Afrika en hoe gedijen beiden in het Christelijk Drenthe? Gerard Stout (1950) schrijft over Drentse cultuurgeschiedenis en heeft omvangrijke romans over zijn Drentse roots op zijn naam staan. Deze roman is geschreven vanuit meerdere perspectieven en de meanderende verhaallijnen stuwen voort naar de ultieme onthulling. De roman heeft 1500 voetnoten, die geven de lezing een unieke cadans. Kort samengevat: sterke stijl, originele aanpak, atypische vormgeving. Helaas een paar zetfoutjes. Met literatuurlijst, organogram van personages en registers van genoemde auteurs en trefwoorden.

Het titelverhaal gaat over het dorp waar de schrijver (1950) vandaan komt. De hoofdpersoon keert er even terug voor de uitvaart van een nicht. Ook in de overige verhalen spelen verleden en heden van de regiocultuur een rol, op allerlei manieren: bizar, hilarisch, sprookjesachtig, schrijnend, geheimzinnig en grappig. Met vaak oudere mannen in de hoofdrol. De taal is barok, soms zozeer dat je niet goed weet wat er nu eigenlijk staat. De auteur is steengoed in gedetailleerde beschrijvingen. Je zien het huis, het uitzicht, de persoon helemaal voor je. De Drentse auteur ontving in 2014 de Grote Culturele Prijs van Drenthe voor zijn bijdragen aan een volwaardige Drentse cultuur. Dit is een verzamelbundel van met name recent werk. Voor in (regio)cultuur geïnteresseerde lezers die een grapje wel kunnen waarderen

Gerard Stout baarde in 1992 opzien met Eroetiek, een speciaal nummer van letterkundig tijdschrift Roet waarin Drentse auteurs op de meest onmogelijke plekken seks met elkaar bedreven. 35 jaar later gedraagt Stout zich nog steeds als een enthousiasteling in een sterfhuis. Wat neerkomt op het publiceren van enorme hoeveelheden tekst waarin hij zichzelf en de (Drentse) cultuur tegen het licht houdt. Ook dat wordt hem niet in dank afgenomen. In het met referenties overladen en typografisch onrustig vormgegeven Tour de littérature, zijn zestiende (!) uitgave sinds 2014, probeert Stout zijn geïsoleerde positie te overzien. Hij doet dat middels een sleutelroman waarin leden van de Peizer Kring, een gezelschap van schrijvers met meer titels dan lezers, overwegen deel te nemen aan een literaire bustocht door Noord-Drenthe. Op de bus treft hoofdpersoon Ludo Lippstadt zijn oud-dorpsgenoot Anno Doornwald als reisleider. De twee kunnen niet met elkaar. Bij Lippstadt beginnen de hersenen overuren te maken, zoals hersenen vaker overuren maken in de boeken van Stout, wat zowel zijn kracht als zwakte is. Gaandeweg ontpopt de sleutelroman zich in een ontwikkelingsroman vol flarden waarin Lippstadt tot de ontdekking komt dat zijn invloed en status als schrijver beperkt is. Hoewel hij ervan wordt beschuldigd, acht Lippstadt zich helemaal niet in staat de ondergang van de Drentse atol te bevorderen. En als de literaire bustocht het huis van de winnaar van de Culturele Prijs voorbij rijdt, laat reisleider Anno Doornwald de chauffeur drie keer toeteren, 'even vaak als de haan destijds kraaide'. Wie thuis is in de Drentse letteren zal geen moeite hebben schrijvers te herkennen op wie Stout zijn personages heeft gebaseerd. Interessanter is de karaktertekening en de denkwereld van Lippstadt, die tijdens de reis gezelschap krijgt van de mythische raven Huginn en Muninn. Maar het meest intrigerend is dat hij zich spiegelt aan Anne Wadman, Bartje en Jacob Israël de Haan. De eerste werd alleen in zijn eigen provincie voor vol aangezien. De tweede werd door zijn ouders bedrogen. De derde viel in ongenade, verliet zijn geboortegrond en werd uiteindelijk om zijn ideeën vermoord.