Griselda Molemans

Vijf jaar heeft onderzoeksjournalist Griselda Molemans gewerkt om de feiten en de waarheid boven tafel te krijgen over het gedwongen vertrek tussen 1950 en 1970 van ca. 380.000 Nederlandse staatsburgers uit de Republiek Indonesie naar Nederland. Wat het boek 'hot' maakt, is dat zij sporen heeft gevonden van verloren gewaande Indische spaartegoeden, pensioenen en internationale compensatiegelden. Volgens insiders heeft ze hiermee een koloniale doos van Pandora geopend.

Journalist en publicist Griselda Molemans en fotograaf Armando Ello schetsen in Zwarte huid, Oranje hart door middel van een reeks fotoportretten en interviews een beeld van de hedendaagse afstammelingen van de Afrikaanse KNIL-soldaten, in Nederland, de Verenigde Staten en Indonesië. Verreweg de meeste belanda hitam, die door de koloniale overheid werden beschouwd als Europeanen en de Nederlandse nationaliteit bezaten, zijn na de Indonesische onafhankelijkheid vertrokken.

Japans leger- en marinepersoneel maakte zich tijdens de Tweede Wereldoorlog massaal schuldig aan verkrachtingen en dwangprostitutie. Minstens een half miljoen vrouwen werd slachtoffer. Met het geld dat deze 'troostmeisjes' opbrachten, financierde Japan zijn oorlogsvoering. Aldus onderzoeksjournaliste Griselda Molemans in haar nieuwe boek Levenslang Oorlog.

Deze uitgave, verlucht met foto's van Molemans' voornaamste gesprekspartners en veel materiaal uit privécollecties, is een fraai uitziend en soepel geschreven monument van een boek, dat ook voor buitenstaanders interessant is: het vult een lacune en toont de overlevingskracht van een onwaarschijnlijke migrantengroep die uitleg over de eigen herkomst gewoonlijk achterwege laat - in Indonesië werden ze vaak aangezien voor Molukkers, in Nederland voor Surinamers en in Amerika voor Hawaiianen of 'Afro-Americans'. Molemans wijdt geen aparte bespiegelingen aan de identiteit of het zelfbeeld van de belanda hitam maar toont met de kleine familieportretten op een onnadrukkelijke manier zowel hun ambivalente positie in Indië - de mannen waren gewild als soldaten maar er werd natuurlijk wel degelijk gediscrimineerd - als hun veerkracht; soms maakten ze handig gebruik van hun Afrikaanse uiterlijk, bijvoorbeeld om buiten het Japanse kamp te blijven, onder andere met zelfverzonnen 'apendansen' en een neptaaltje.