Henk Verweerd

De dichter Wim de Vries (1923-1994) was in de jaren tachtig bekend als een van de eerste arbeider-dichters. De uitgave van zijn verzameld werk toont een wisselvallig oeuvre, dat niettemin boeit door dat de thema's uit het leven gegrepen zijn. Wim de Vries werkte als fabrieksarbeider in een Fokkerfabriek toen hij zijn eerste gedichten schreef. Pas toen zijn werk door een aantal collega-dichters, zoals C. Buddingh', serieus genomen werd, kreeg hij grotere bekendheid. In de jaren negentig van de vorige eeuw zijn er postuum nog een aantal van zijn beste gedichten uitgegeven, en nu is er dan het verzameld werk, onder de titel Zo vaak heb ik haar gedroomd. Er staat een foto in van een handgeschreven gedichtje, voor de dochter van De Vries die er nooit kwam: een ontroerend getuigenis van hoeveel pijn kinderloosheid kan doen. Zoektocht naar betekenis Zo vaak heb ik haar gedroomd is misschien wel het best te karakteriseren als een zoektocht naar betekenis. Niet alleen de betekenis van ouderschap, werk, maar ook van de liefde, van verdriet en van verzoening. Daarbij springt vooral de afdeling Terug naar Kassel (1990) in het oog, die gaat over de periode waarin De Vries als dwangarbeider werkte. Anno 1982, veertig jaar later, wordt hij in datzelfde Kassel door de Duitse literatuurliefhebbers in de watten gelegd. Het zorgt voor een merkwaardig contrast, dat zijn uitweg vindt in scherpe observaties, zoals deze over een luchtaanval. 'De dood, vertel mij niets. / Ik zag hem in het groot. / Een kolossale dood, de / hoofden maaiend als de / boer het gras. / Vertel maar niets, ik zag / hem uit de wolken komen / alsof het gisteren was.' Het Verzameld werk bevat veel gedichten die te denken geven en die, door de allengs meedogender toon, een gevoel van verzoening teweegbrengen: 'Ik zal je op mijn / woord geloven. / Ik had toen ook geen / werk. / (...) Zeg maar gerust dat / Hitler je een lichtpunt / gaf waarvan je nog niet / wist dat hij het met de / dood zou doven.' Eigen stem Toegegeven, qua vernuft kan De Vries niet tippen aan veel bekendere dichters als Gerrit Achterberg en bijvoorbeeld Ida Gerhardt. Maar De Vries had wel degelijk een eigen stem, die qua bewogenheid en directheid doet denken aan het werk van Louis Paul Boon, die in Vlaanderen een cultstatus heeft. De Vries heeft de gave om je een situatie in te zuigen, je een inzicht te bezorgen. Zo'n gedicht is De dag waarop ik tien jaar ouder werd, over een jongen die zich opeens bewust wordt van armoede en schaamte: 'Ik gaf het briefje dat zij had / geschreven. / De kruidenier keek maar heel even. / Ik kan het je niet geven zei hij resoluut / en gaf het weer aan mij terug. / Ik keek erop en las het bevend / handschrift van mijn moeder / - Ik heb geen geld, / schrijf / het maar op.'