Ilse Vooren

Dit nieuwe boek van Jan Hein Mooren, verbonden aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht en betrokken bij de opleiding van humanistisch geestelijk verzorgers in Nederland, handelt over verbeelding en bestaansoriëntatie. Het is een belangrijk thema dat een grote rol speelt in de praktijk van de geestelijke verzorging of het pastoraat, maar inde literatuur weinig aan bod komt. interessant is dat de auteur beide thema's met elkaar verbindt en dus de betekenis en de functie van verbeelding in de bestaansoriëntatie goed uitwerkt. Het boek is bedoeld voor professionals in de geestelijke verzorging, maar ook in supervisie, coachen, onderwijs en training, en met diverse levensbeschouwelijke achtergronden. Het biedt een theoretisch kader dat is opgebouwd op basis van de psychologische en filosofische inzichten van vele auteurs die de revue passeren, maar het bevat ook werkvormen voor de praktijk en is rijkelijk met foto's geïllustreerd. De theoretische uitgangspunten van het boek worden in de eerste drie hoofdstukken van het eerste deel gelegd. De auteur ziet verbeelding als een vermogen of psychische functie om mentale beelden te vormen op basis van zowel uiterlijke indrukken vanuit de waarneming, als van innerlijke, psychologische indrukken. Verbeelding is dan het integratief vermogen om deze vele indrukken tot één beeld te vormen. Deze integratie kan zich uitdrukken in beeldspraak, in het bijzonder in metaforen. En deze metaforen zijn essentieel in de bestaansoriëntatie, een concept dat de auteur verkiest boven zingeving. Bestaansoriëntatie is door verbeelding en met behulp van metaforen zin geven aan het leven in relatie tot anderen en tot de hele wereld. De focus wordt achtereenvolgens gelegd op het proces van bestaansoriëntatie, en op de inhoud of de oriëntatiekaders. Vanuit deze visie volgen zeven hoofd¬stukken die de rol van de verbeelding in de bestaansoriëntatie verder verduidelijken. Achtereenvolgens komen de volgende thema's aan bod: de vraag of de uitdrukkingen van verbeelding een illusie zijn, het proces van mentale representatie waarmee mensen een ultieme omgeving creëren, de rol van de morele horizon en van verbeelding bij het maken van ethische keuzes, de bijdrage van verbeelding bij het ontwikkelen en exploreren van waarden, de betekenis van het tijdsverloop en het omgaan met de tijd, de rol van verbeelding bij rituelen en symbolische handelingen, en ten slotte de mogelijkheden om vanuit dromen tot persoonlijke betekenisgeving te komen. De laatste twee thema's zijn geschreven met de medewerking van respectievelijk Marijke Janssens en Marja Moors. Het tweede deel is een praktijkboek. Parallel aan de thema's van de theoretische hoofdstukken, worden werkvormen met instructies aangeboden om met verbeelding te werken in verschillende professionele contexten. Het boek is geschreven door een toonaangevend humanist, maar benadert religie en pastoraat met groot respect, met sympathie en zonder beoordeling. Door deze open houding, maar vooral door de originele verbinding van verbeelding en zingeving, is het een heel interessant boek voor pastores.