Joris van Os

Uitgeverij de Brouwerij | Brainbooks bestaat dit jaar 12,5 jaar en stevende af op al weer de 100e publicatie. Dat kon natuurlijk niet ongemerkt voorbij gaan, dus tijd voor iets bijzonders. En dat is gelukt. Het werd een mooie, gebonden uitgave: De reizen van Ólafur Egilsson. Lees verder via de link

De Angstjager is een ontroerend en geloofwaardig verhaal over een jongeman die geen angsten kent. Een geslaagde eerste roman waarvoor Joris van Os research pleegde bij Oliver Sacks. Volgens die laatste zelfs de enige roman die het Urbach-Wiethe syndroom als thema aansnijdt. Joris van Os is regisseur en beeldend kunstenaar, hij schrijft en vertaalt teksten voor de media, daarnaast vond hij nog de tijd om een roman te schrijven. In 2008 debuteerde hij met Het geheim van Zionsburg, een boek over moderne samenzweringen dat hij samen met Maessen schreef. Nu vijf jaar later waagt hij zich aan zijn eerste roman. De Angstjager vertelt het verhaal van Jonas Bicker, een jongeman die geen angst kent omwille van het Urbach-Wiethe syndroom, een zeldzame aandoening in de hersenen waardoor het onmogelijk is om angst te voelen. Met zijn hechte vriend Raaijmakers probeert hij te achterhalen wat angst betekent zodat hij die zich eigen kan maken. Wanneer hij Isabel ontmoet - een meisje met een algemene angststoornis - krijgt hij even de hoop het ware gezicht van de angst te ontdekken, maar niets loopt zoals hij gehoopt had. Joris van Os koos ervoor om voornamelijk te schrijven vanuit de derde persoon. Dit maakt het voor de lezer moeilijk om zich te identificeren met Jonas. Je wordt als het ware continu op een afstand gehouden door de verteller. De Angstjager had nog beter kunnen zijn door Jonas zelf het relaas te laten doen over zijn neurologische afwijking. Dit gebeurt enigszins in het tweede deel van het boek, maar al te vaak wordt nog overgeschakeld naar de verteller. Ondanks de enige afstand die je voelt, ontroert het levensverhaal van Jonas, zeker wanneer het over zijn kindertijd gaat. De filosofische gesprekken tussen Raaijmakers en Jonas zijn de sterkste passages van deze roman. Van Os schuwt de grote filosofen niet en behandelt existentiële vragen die samenhangen met angst. Vrees niet als je geen kaas gegeten hebt van filosofie, van Os weet de theorieën van de grote denkers op een zeer heldere manier weer te geven. Het mocht zelfs nog uitgebreider zijn. Voor de mensen die geïnteresseerd zijn in deze zeldzame neurologische aandoening is De Angstjager een echte aanrader. Joris van Os ging bij niemand minder dan Oliver Sacks, Brits neuroloog en schrijver, te rade om deze roman tot stand te brengen. Een goede keuze zo blijkt, want van Os weet de aandoening op een geloofwaardige manier te beschrijven, zonder te droog of wetenschappelijk te worden.

In de tweede roman van de schrijver, vertaler en regisseur (1975) is een diepe eenzaamheid schrijnend beschreven. Een hoogleraar planologie, die met vervroegd emeritaat is, woont in Oud-Zuid in Amsterdam. In het verhaal zijn enkele interessante uitweidingen over de planologie van een stad. Vlotte omgangsvormen zijn de hoogleraar ten enenmale vreemd; hij verricht dwanghandelingen. Wanneer een nieuwe, mooie buurvrouw zich aandient, gaat zijn leven over de kop. Hij treedt, wanneer hij sleutels heeft laten dupliceren, in haar woonomgeving en in haar leven teneinde haar te winnen. Aanvankelijk probeert hij met kleine ingrepen (maar het gaat van kwaad tot erger) de vrouw Hella tot zich te leiden. Dat heeft dramatische gevolgen. Deze roman over existentiële eenzaamheid, in de tegenwoordige tijd geschreven en mede daardoor heel direct, heeft een beklemmende intrige. Het onomkeerbare verhaal zou de lezer willen doen ingrijpen in de beslissingen van de protagonist. Hoewel de apotheose enigszins teleurstelt, is dit een sterke en beklemmende roman. Normale druk.