Jos Weijmer

Tweede deel van een trilogie (na 'Gebonden in duister', 2011*) waarin alles draait om een soort godsdienstoorlog in het land Merzia. Verschillende groepen bestrijden elkaar omdat zij vinden dat hun godsdienst de beste is. Profeet Kasimirh is aanhanger van de god Jakob en lijkt aan de winnende hand. Hij heeft echter de hulp nodig van Lilith, een jonge vrouw die kan transformeren in een draak. Zij is gevlucht en gaat in een soort poolgebied op zoek naar een andere draak die haar meer kan leren over haar gave. Het verhaal steekt goed in elkaar, de magie en godsdienststrijd zijn intelligent met elkaar verweven. Grofweg draait de strijd om twee groepen, elk met hun eigen tovenaars en legers. Het is niet helemaal duidelijk wie nu 'goed' is en wie 'kwaad'; in dat opzicht is het verhaal wel origineel. Het kan nog alle kanten op gaan.

Het is inmiddels decennia geleden dat de werelden van de goden en mensen voor de laatste keer met elkaar in aanraking kwamen. De strijd tussen de waanzinnig geworden god en zijn tegenstrevers is beslecht en alle andersdenkenden hebben de stad Irulhar moeten verlaten. Familie- en vriendschapsbanden zijn verbroken nu de bannelingen en hun nakomelingen als nomadenstammen over het land trekken, terwijl de stedelingen onder het dwingende bewind van Verseus en zijn opperpriester leven. In deze wereld verweven de levens van twee jongemannen zich. De een is Jorg, een jongeman omringd door mysterie, die voorbestemd is de veldheer van de Hertenstam te worden. De ander is Arahn, een leerling-priester, wiens geloof op het punt staat beproefd te worden. Als de goden zich weer roeren en hun vete hervatten, wordt de wereld van de sterfelijken meegesleurd in een tijd van oorlog, intrige, verraad en moord. Jorg en Arahn streven dezelfde doelen na, maar worden door de gebeurtenissen tegen elkaar opgezet, ook al hebben ze elkaar nooit ontmoet. Toch kan de een niet overleven, zonder de dood van de ander. Het verhaal kent twee hoofdpersonages: Jorg Ildrum (geschreven in de ik-vorm) en Arahn Fionas. Jorg Ildrum is voorbestemd om de krijgerleider van de stammen te worden. Hij heeft ook een gave waardoor hij, door een stem, gewaarschuwd wordt wanneer hij in gevaar is en een speciale band met de God van de strijd Mergh. Arahn Fionas is een waterstedeling. Hij woont in de stad Irulhar en is dienaar in de leer van Therias, de god van de schepping. Maar hoewel een priesterleerling is hij hopeloos verliefd op Amber en dat brengt hem vaak in tweestrijd. Er is een oorlog gaande tussen de waterstedelingen en het verbannen volk van Jorg omdat deze laatste Therias niet als de ware god wil aanvaarden. Ten slotte moet Jorg het niet alleen opnemen tegen andere volkeren, maar ook tegen de goden. Kunnen Jorg en Arahn de nodige offers, die van ze gevraagd worden, brengen? Het verhaal is netjes opgebouwd, met voldoende triggers die aanzetten om verder te willen lezen. Hoewel een standaard fantasy verhaal, met hier en daar wat clichématige zaken, is het boeiend en levendig geschreven en word je meegesleurd in de gedachten en handelingen van de hoofdpersonages die, naarmate het verhaal vordert, duidelijk een groeiproces ondergaan. Je wordt razend nieuwsgierig gemaakt naar het verband tussen Jorg en Arahn; een sterk punt van de auteur. De auteur heeft verder een mooi evenwicht gevonden tussen spannende momenten en de bijna lyrische omschrijvingen. De omgevingen, bar en primitief, worden zo prachtig omschreven dat je je daar als het ware waant. De wereld zit consequent en realistisch in elkaar, nergens heb je de indruk dat het over the top is. De auteur heeft werkelijk aan alles gedacht: voldoende actie, een intrigerende historische achtergrond, goed bedachte mythologie, drama en een beetje romantiek. Misschien had het hier en daar wat luchtiger mogen zijn, met wat humor tussenin, en wat minder hoogdravende woorden, maar als je daar geen problemen mee hebt, dan zal dit boek je ontzettend boeien. Het plot, het einde, is grandioos te noemen en doet zeker uitkijken naar deel 2! Een aanrader voor de high-fantasy liefhebbers!

Het boek is al ruim twintig jaar geleden geschreven, maar het verhaal doet niet gedateerd aan. Uitgangspunt is dat de leefwereld op elke planeet wordt beheerst door een Centraal Apparaat: de Macintoshmachine. Hoofdfiguur Serg Feadar is een jonge rebel met telepathische gaven. Als straf voor zijn rebelse daden wordt hij verbannen naar de planeet die Mistwereld wordt genoemd. Verrassend genoeg overleeft hij daar prima en hij leert er zelfs zijn gaven te gebruiken om in te gaan tegen het heersende Centrale Apparaat en om zijn geliefde Niña te bereiken. Het is een soepel verteld, geloofwaardig verhaal. Het perspectief ligt bij Serg, maar er wordt soms afstand gecreëerd door hem 'de banneling' te noemen en door heel af en toe vanuit Niña naar het verhaal te kijken. De omstandigheden op de vreemde Mistwereld worden goed beschreven, al zijn de omstandigheden op Aarde ook aardig afwijkend vanwege het controlerende Centrale Apparaat dat alles registreert. Zacht ogende omslagillustratie met aantal belangrijke figuren uit het verhaal. Onlangs verscheen van dit verhaal ook een geïllustreerde editie (2009)*.

Gebonden in Duister is het eerste deel van een trilogie en het debuut van de Nederlandse auteur Kim Ten Tusscher. Het tweede deel, Verbroken in Schemer, is ook reeds uitgekomen. Lilith draagt een groot geheim met zich mee. Ze is op de vlucht voor de profeet en magiër Kasimirh, die haar heeft grootgebracht, en haar inzet als instrument om het geloof in Jacob te verspreiden. Als ze in handen valt van twee mannen die haar beschuldigen van een misdaad, komt ze terecht in het paleis van koning Yvar, heerser van Merzia. Hij veroordeeld haar tot dwangarbeid en weer vindt Lilith zich in een positie waarin ze overgeleverd is aan de grillen van een magier, deze keer hofmagiër Ferhdessar. Als de profeet Kasimirh Merzia voor de keuze stelt: onderwerping aan de belijdenis van Jacob of een allesvernietigende oorlog, zal Lilith haar verleden onder ogen moeten zien. In een toegankelijke, aansprekende, hier en daar wat eenvoudig aandoende stijl vertelt Ten Tusscher het verhaal van Lilith, een jonge vrouw die wanhopig probeert haar vrijheid te vinden maar zich daarbij telkens gevangen weet door oude en nieuwe banden. Het taalgebruik kent over het algemeen een prettig ritme en nodigt uit tot doorlezen. Lilith waagt haar leven om te ontkomen aan haar meester, de profeet en magiër Kasimirh, alleen maar om zich gebonden te vinden door weer een andere magier, Ferhdessar. Heel mooi brengt Ten Tusscher hier de innerlijke strijd in beeld die Lilith doormaakt als ze zich los probeert te maken van haar eerdere agressor, maar tegelijkertijd mentor en verzorger Kasimirh, en de emotionele banden en schuldgevoelens die haar 'verraad' met zich meebrengen. Ook beschrijft Ten Tusscher indringend hoe Lilith door haar verleden moeite heeft om vertrouwen te geven en te aanvaarden. Zeker op het moment dat er liefde in haar leven komt, speelt Liliths verwrongen verleden haar parten. Een belangrijk onderdeel van de identiteit van Lilith wordt lang geheim gehouden. Doordat dit wat krampachtig wordt volgehouden in de eerste hoofdstukken van het verhaal, mist de lezer aanknopingspunten, waardoor ze wat kaal en abstract overkomen. Wanneer uiteindelijk onthuld wordt wat Lilith zo bijzonder maakt (en van waarde voor de profeet) raakt het verhaal in een stroomversnelling. Er is meer ruimte voor de karakterontwikkeling van Lilith, en de verhaallijnen worden rijker beschreven en verder uitgediept. Het verhaal wordt vaardig, zonder overbodige uitweidingen, opgebouwd naar een zinderende climax waarin de twee magiers de strijd om Merzia aangaan. Hier schetst Ten Tusscher een verontrustend beeld van twee mannen die ieder hun eigen beweegredenen als groter goed zien, en daarom bereid zijn grote offers te brengen - en vooral ook anderen op te offeren. In dit debuut wordt een verrassende wereld opgebouwd waarin gebruik gemaakt wordt van Afrikaanse invloeden. Ten Tusscher heeft een scherp oog voor sociologische processen, en schept een boeiende samenleving waarin verschillende originele fantasyrassen zijn opgenomen. Haar wijze om deze te integreren in de maatschappij die ze opbouwt is meer dan gemiddeld intelligent. Het gewelddadige geloof van Kasimirh en de innerlijke strijd die zijn godsdienstoorlog bij Lilith teweegbrengt geven het verhaal een diepere laag, waarbij Ten Tusscher zich niet laat verleiden om het verhaal te bedelven onder zware lagen theologie. Ten Tusscher benadert de menselijke dilemma's die godsdienst, loyaliteit en leven en dood oproepen vanuit haar personages. Op deze wijze krijgt het verhaal extra diepte en zeggingskracht. Gebonden in Duister is een prachtige optekening van de ontwikkeling van een jonge vrouw die grote machten bezit maar tegelijkertijd kwetsbaar is. Het verhaal brengt haar hunkering naar onafhankelijkheid, maar ook haar behoefte om haar plaats in de wereld te vinden, op indringende wijze in beeld. Het is niet alleen onderhoudend geschreven, maar zet ook aan tot nadenken en kan inspiratie bieden. Het zal zeker ook Young Adults aanspreken. Met dit verbeeldingsrijke, vaardige debuut plaatst Ten Tusscher zich tussen de betere fantasyschrijvers in Nederland. Er is duidelijk veel aandacht aan de verzorging van de tekst geschonken. Ook door de gedegen redactie, die Gebonden in Duister tot een zeer professionele, aangename uitgave maakt, weet het samenwerkingsverband van de kleine uitgeverijen Zilverspoor en Books of Fantasy zich positief te onderscheiden. Zeker een aanrader voor de lezer van gevoelige portretten in een verbeeldingsrijke en originele fantasysetting!