Koen D'haene

Het is een sterk boek, heel sterk zelfs. Ik waande me zelf weer in mijn jeugdclubjaren. Er zitten veel dialogen in het boek en die zijn ontzettend, maar dan ook ontzettend goed. De typering van de personages, hun gedragingen en hoe ze denken is dat ook. Conclusie: het boek is niet alleen heel goed geschreven, het heeft mij geraakt. Dit boek verdient het om te scoren en dat zal het ook doen.

Met IJs zet Koen D'haene, die tot hiertoe zes jeugdromans publiceerde, de stap naar de literatuur voor volwassenen. Laat het direct gezegd en genoteerd: binnen het genre van de misdaadroman is IJs een debuut dat kan tellen. De ingenieus opgebouwde plot wordt aansluitend aan de wervelende en wervende proloog over onverwachte en telkens weer verrassende wendingen naar een doordacht slot toe geschreven, dit alles gevat in een beeldende taal. Twee op dat moment anoniem blijvende bergbeklimmers, een 'hij' en een 'zij', storten langs een gletsjer in de diepte. De slotzin eruit suggereert wat verder in de roman nadrukkelijk zal blijven meespelen: 'Enkele seconden later is er alleen weer die ellendige stilte.' In elkaar afwisselende hoofdstukken die resp. in 2003 en 1985 zijn gesitueerd en telkens ook vanuit een wisselend perspectief worden verteld - hoofdfiguur Sarah komt in de ik-vorm aan het woord, de feiten die zich achttien jaar voordien hebben voorgedaan in het Zwitserse hooggebergte worden als relaas aangereikt - reikt D'haene de stapstenen aan die de lezer houvast en een langzaam groeiend inzicht moeten verschaffen in het kluwen van de psychologisch en emotioneel beladen relaties tussen de personages. Centraal erin staat Sarah die het feit dat haar geliefde Mats haar in de steek heeft gelaten, nooit echt te boven is gekomen. D'haene laat dit ten voeten uit zien in het eerste hoofdstuk, waarin Sarah vertelt hoe ze bij een optreden van Bruce Springsteen alleen maar kan terugdenken aan de tijd die ze heeft doorgebracht met Mats. Verdrongen herinneringen ('De zomer van Mats. Maar ook de zomer van Yvonne en Remse. Over hen heb ik niemand ooit iets verteld. (...) Ik kan het niet, ik mag het niet.') overvallen haar en confronteren haar met wat toen in 1985 is gebeurd. Als Mats in 2003, vijftien jaar nadat hij haar in de steek heeft gelaten, weer in haar leven opduikt, moet hij daar wel heel dringende redenen toe hebben. De aanzet meteen voor een spannend verloop binnen de roman die vol spiegeleffecten zit. Niet toevallig zal Sarah, lerares Nederlands, de hoofdrol spelen in de schoolopvoering van Shakespeare's Romeo and Juliet. Al even veelzeggend is de bedenking van Sarah in het slothoofdstuk: 'Niet weer, suist het door mijn hoofd'. Koen D'haene heeft met Sarah en vooral dan met de figuur van Mats, die we vooral leren zien door de ogen van de andere personages, psychologisch sterk geprofileerde personages neergezet. Zonder hier meteen ook alles prijs te geven: Mats lijdt overduidelijk aan bindingsangst. Sarah zal het geweten hebben...

D’haene weet de omgeving op een dusdanige manier te omschrijven dat je de bossen, de rivier Amblève en de rotsen voor je ziet zonder dat het te gedetailleerd omschreven wordt. Ook de sfeer onderling weet de auteur goed vast te leggen. De onderhuidse spanning, de opmerkingen en blikken naar elkaar toe. Het plot is geweldig en ook al had ik wel een beetje een idee van hoe bepaalde dingen zouden gaan, uiteindelijk verraste het me toch.

Rots is het lezen zeker waard als de eerdere twee delen al gelezen zijn en het zorgt voor een goede afsluiting van de sowieso al bizarre geschiedenis van Sarah en Mats. Toch had Koen D’haene er goed aangedaan om bepaalde situaties in een realistischer vorm te gieten om geen afbreuk te doen aan de goed bewaarde duistere geheimen van de hoofdpersonages.