Leonor Jonker

De zwaarte, omvang en complexiteit van Berlijn zijn overdonderend. Er is geen straathoek zonder verhaal, al moet je er als toerist vaak naar zoeken. Want een groot deel van hun verleden zouden de Berlijners zelf liever vergeten. Fotografe Kim Bouvy omschreef het in haar boek Niemandsland (2002) als volgt: ''Berlijn is altijd bezig te worden, nooit te zijn. Dat is precies de boodschap voor het door historica Leonor Jonker geschreven Muziekreis door het Berlijn van toen en nu, een wat oubollige titel voor een zeer handzaam en compleet boekje. Dat wil zeggen: compleet als inleiding in de materie. Want wie aangestoken wordt door de enthousiasmerende toon en de onverholen liefde voor Berlijn, zal zich zeker willen verdiepen. Aan de hand van de politieke geschiedenis belicht Jonker in een prettige vogelvlucht-stijl de muzikale ontwikkelingen die de stad doormaakte. Via de danslokalen in de jaren twintig en dertig gaat het via Marlene Dietrich naar de moderne klassieke componisten. Jonker beschrijft hoe de nazi's jazz bestreden en klassieke muziek juist omarmden als propagandamiddel. Na de oorlog, en zeker na de bouw van de Muur in 1961, ontstond een tweedeling tussen de DDR-rock (met op het oog politiek correcte teksten) en het West-Berlijnse krakersmilieu. Gevolgd door de Neue Deutsche Welle aan beiden kanten van de Muur, de technorage die voortkwam uit de euforische stemming na de Wende en de clubscene van vandaag de dag. Jonker omzeilt de valkuil van betweterigheid en waakt voor een te gedetailleerd informatiebombardement. Daardoor leest haar boek als een vlotte, alternatieve reisgids, die vooral het verlangen naar een stedentrip aanwakkert.