Marco Termes

Europa bevindt zich in de eerste roman van Zandvoorter Marco Termes inmiddels rond het begin van de jaren twintig van deze eeuw. Rusland dreigt zijn olietoevoer met zeventig procent te reduceren. Energieschaarste en vastgelopen moslimintegratie brengen Frankrijk in 'De 6e republiek' in een situatie die regelrecht lijkt af te stevenen op een 'coup d'etat'. Een staatsgreep... Maar komt er echt een zesde republiek? "Ik geloof dat het een boek kan zijn met voorspellende waarde. Frankrijk is bij uitstek het land van revoluties. Ze hebben er daar al zoveel achter de rug", betoogt Termes, de schrijver, die in zijn eersteling ook een paar keer de naam van Nostradamus "per slot ook een Fransman" - laat opduiken. "De hoofdpersoon in het boek is iemand van vlees en bloed, een beetje de pendant van mezelf. Isaac Newton zei al: 'Ik kan verder kijken omdat ik op schouders van reuzen sta.' Daarmee bedoelde hij dat hij gebruikmaakte van inzichten van voorgangers als Galilei en Kepler. Die pretentie heb ik niet." De hoofdpersoon in 'De 6e republiek', is de politicoloog Walter Egon. What is in a name? Met enig puzzelen vindt de lezer er het begrip 'alter ego' in terug, alter ego van Marco Termes zelf. "Ook ik kan de toekomst niet echt voorspellen. Dat was meer iets voor mijn vader, die dertien jaar wethouder in Zandvoort geweest is. Dat was echt een visionair. Maar je kunt wel een aantal dingen met elkaar in verband brengen. In het begin van mijn boek heb ik het over een prijsverhoging van een vat olie van 92 naar 140 dollar. Daar zijn we nu al aangeland. Ik had het vijftien jaar later bedacht. Daarmee hebben de Russen een sterk economisch wapen in handen. Amerika en Europa hebben niet een pistool op de borst staan, maar een pijpleiding." De stiefmoeder van Walter Egon, Alexandra blijkt een infiltrante van de KGB, getrouwd met de puissant rijke vader Hermann Egon, ooit Nobelprijswinnaar voor geneeskunde. Hermann is aan het einde van zijn leven en besluit tot euthanasie. Termes: "Het is zijn beslissing. Niet alles wat logisch is, is wenselijk of andersom." De rol van Alexandra blijkt na de dood van haar man nog lang niet uitgespeeld. Dat geldt dan vooral het krachtenveld van economische, maatschappelijke en politieke krachten. Er verschijnt een zekere Louis (Lev) Bronstein ten tonele. Hij is van Russisch-Duitse, joodse komaf. Leib Bronstein is écht de naam van Trotzki. Ook de werkelijke naam van Trotzki’s moordenaar (Ramon Mercador) heeft als Ramón Mercadér een rol in deze wereld van politieke intriges. Daarin speelt ook de verleidelijke Zizi haar spel, als ze Egon moet zien te verleiden. De ware naam van Mata Hari luidde indertijd: Zizi Zelle. "Wat ik met 'De 6e republiek' wil aangeven: dat het niet zoveel uitmaakt of links of rechts zich extreem gedraagt. Dat is het Machiavellistische. De politieke uitersten raken elkaar, niet lineair, maar op de cirkel. Kloven vergroten en bruggen afbreken is gemakkelijk, het is een uitdaging om van diversiteit een eenheid te maken."

Mocht iemand er al aan twijfelen dat dit ondermaanse een slangenkuil is, dan zal hij zich na lezing van ‘Tyrannosaurus Regina’ stellig nog eens het hoofd krabben. ‘TR’ is een uitzinnige achtbaanrit door de krochten van een wereld waarin fatsoen vooral wordt gesuggereerd, al was het maar om de berg lijken in ieders kast aan het zicht te onttrekken. Bloedende neuzen alom, derhalve, als op bladzijde 18 één uit de kast rolt, dat van Zijne Heiligheid de Paus nota bene. ’s Mans idealisme is hem duur komen te staan. Corrupte kardinalen hebben de handen ineengeslagen met leden van een slagvaardige vrijmetselaarsloge, Gladio. De loge wordt bevolkt door machtsgeile bankiers en hoge dieren uit de Italiaanse geheime dienst die niet kijken op een moordje meer of minder als het erop aan komt om hun belangen te beschermen. In trefzekere bewoordingen schildert Marco Termes (Zandvoort, 1957) het complexe politieke en sociaal-maatschappelijke mijnenveld waarin dit sinistere clubje opereert, en voert hij de lezer langs ijzingwekkende ethische afgronden. Het smakelijkst wordt het morele failliet geïllustreerd aan de hand van de hoofdpersoon, de bankiersdochter Tamara Raziani. Tamara heeft ‘het uiterlijk van een sekssymbool, de hersens van een genie en de mentaliteit van een huurmoordenaar.’ Harnas aan dus, bij het strelen van deze femme fatale. Een jonge, ambitieuze medewerker van de geheime dienst, Bruno Tarenta, waagt een poging. ‘Tyrannosaurus Regina’ noemt hij deze berekenende dame, met een verwijzing naar haar initialen, T.R. De kwetsbare kant van de dinosaurus, die juist door zijn omvang van de aardkloot verdween, kleeft haar ook aan. In het drama van Shakespeariaanse allure dat zich ontpopt, en waarin niemand schuldeloos is, kan zij zelf immers op elk moment het volgende slachtoffer zijn. Met een verwijzing naar een van de motto’s van de roman: de eerste gevangene van het web is de spin. Veel meer moet er hier niet verklapt worden over het meeslepende verhaal, waarin meermaals wordt gerefereerd aan voorvallen uit de recente geschiedenis. Te denken valt aan het ontijdig verscheiden van Paus Johannes Paulus I (33 dagen in functie en voer voor complottheoretici) en het failliet van de Banco Ambrosiano in de jaren ’80. Vraag is daarmee niet, nooit, of het opgediste verhaal waar is – het is immers fictie. Vraag is of een auteur bij machte is de lezer te doen geloven dat het waar is. En die kunst verstaat Termes. Soepel verbindt hij het grote met het kleine, voert een strakke regie en blijft de lezer steeds een stap voor. Bekwaam trekt hij aan vele touwtjes en weet in een kleine 200 bladzijden het massieve verhaal sluitend te krijgen. Niets van het navelstaarderige dat veel Nederlandstalige literatuur aankleeft. Termes legt een on-Nederlandse kwaliteit aan de dag, enigszins vergelijkbaar met een Pieter Waterdrinker. Waarbij mag worden aangetekend dat de laatste honderden bladzijden de tijd nemen om zijn verhalen te vertellen, terwijl Termes blijft steken op een kleine 200. En als er iets te wensen overblijft, dan is het dat Termes in zijn volgende roman meer ruimte neemt, wat extra vlees op de botten legt, gekruid met zijn gebruikelijke levendige sfeerschetsen, prikkelende beelden en messcherpe conversaties.

Wat deze bundel onderscheidt van andere gedichtenbundels die de afgelopen tijd zijn uitgebracht, is het grote talent van Termes om de lezer vanaf de eerste bladzijde zijn leven in te sleuren. Met gedetailleerde aandacht, zelfreflectie en zinnen die een deurtje naar je hart openen grijpt Termes je bij de keel. Niet met grote gebaren of geschreeuw, maar juist met zachtheid en een open blik. Een frisse wind door het huidige dichtlandschap. Deze bundel is een absolute aanrader.

​'Het boek laat zich lezen als een film die met zorg is geregisseerd.'