Markus Pfalzgraf

Het is ten tijde van de eerste AIDS-epidemie golf, 1987 waarin het volgens Hannes Steinert lijkt alsof niemand zich daar ook maar iets van aan trekt. Hij verblijft in Amsterdam, op dat moment hét Europese middelpunt van de homo-cultuur, en hangt rond op gigantische zolders en bedompte kelders van oude herenhuizen: zwoele en vaak benauwde gelegenheden waar de leer scene massaal floreert. Maar ook in een "House of Boys". Wat daar gebeurt is net zo extravagant en losbandig als de in veel latere periode gemaakte gelijknamige speelfilm (2009) die zich afspeelde in het jaar 1984. De jonge Hannes is verlegen, ietwat gespannen, en wil niets liever dan zich onderdompelen in die wereld waarmee hij eerder in het "Ho Chi Minh trail" in de Schlossgarten in Stuttgart in contact gekomen is. Zelfs bij het Nürtinger busstation liggen partners voor groepsseks, binnen of buiten hun relaties, voor het oprapen. In die tijd is het slechts een kleine stap van een zuid-Duitse provinciestadje naar de hoofdstad der zonde. Maar voordat hij het wist, is het feest over. Het gaat mis in de gay partyscene. Veel drugs, het mysterieuze virus en de eerste doden. Het gevolg: sex onder toezicht. Maar alles gaat door; in het leven en ook in de kunst. Hannes Steinert heeft altijd vastgehouden aan het principe alles-te - willen-meemaken en pas te willen stoppen als het echt niet verder kan om zo diep door te kunnen dringen in alle aspecten van het homoleven en alle vormen van seksualiteit. Zaken die Hannes Steinert gevormd hebben. De (homo) man is dan al het middelpunt van zijn homo-erotische creativiteit, maar er is ook meer sprake van experimenteren met allerlei vormen van seksualiteit en gender identiteit. Het oog van de kunstenaar gaat niet voorbij aan androgine of transformerende lichamen. Hij ziet zichzelf als een voorvechter van lust wat als motief en drijvende kracht achter zijn kunst schuil gaat. Een seksmaniak op de tekentafel en schildersezel. Veel van zijn verzamelaars weten dit niet, of willen dit misschien wel niet eens weten. In zijn pentekeningen van mannen en hun interacties zijn nog steeds elementen van zijn andere werk te vinden: die van de toevallige abstractie: een abstract element, het speels gebruik van stilllevens, inktvlekken als een verrassend element, vaak ook met een lichte ironie. Kleur wordt slechts spaarzaam gebruikt. En als het wordt gebruikt, dan is het duidelijk aanwezig: vaak de signaalkleur rood als beste versterking van erotiek. De kunstenaar Hannes Steinert is altijd een man van lijnen geweest. Vanaf de late jaren '70 is hij in dit opzicht vooral sterk beïnvloed door het werk van Jean Cocteau. Hoewel het in het abstracte werk van Hannes Steinert de lijnen vaak een grote rol spelen, elementen die met een vlotte pennestreken neergezet worden, spelen lijnen in zijn homoerotisch werk eerder een rol als een structuur, bijvoorbeeld in een patroon van vele parallelle lijnen, die de ruimtes vullen tussen de verschillende groepen jonge mannen. Het vangen van louter een glimp tijdens losbandige momentopnamen staat in een lange traditie van de erotische kunst. Al in het fin de siècle tijdperk waren decadente (heteroseksuele) orgiescènes van de Markies de Bayros bekend. Ze werden vaak beschreven als "pervers". Bayros zelf was feitelijk in artistieke opzicht de navolger van Aubrey Beardsley, door wiens werk Hannes Steinert ook erg geïnspireerd is. Beardsley was er niet bang voor om aan het eind van de 19e eeuw buitenproportionele mannelijke genitaliën te tekenen, die vanuit het huidige perspectief zowel potentie als spot benadrukken. Zowel Bayros en Beardsley, stralen een vanzelfsprekendheid - en in de beste betekenis van het woord - schaamteloosheid uit, hetgeen je ook terugvindt bij Hannes Steinert, zij het meer als een eerbetoon voor de penis. De voorstellingen sluiten niet noodzakelijkerwijs aan op de persoonlijke voorkeur van Hannes Steinert. En drugs waren nooit zijn ding. Weliswaar is hij getuige geweest van veel homoseksuele excessen, zeker vanuit het perspectief van het geïnteresseerde oog van de kunstenaar. Maar niet alles wat er gebeurde op de Amsterdamse zolders of in de kelders van Berlijn komt overeen met zijn smaak. Daarom probeert Hannes juist niet de leer-types van Tom of Finland te imiteren. Zijn iconische afbeeldingen van leermannen en jongens hebben uiteraard invloed gehad op het grootste deel van de mannelijke kunstenaars, waaronder ook Hannes Steinert, zeker onder hen die hun coming-out in de jaren 1970 en '80 in de gay scene gehad hebben. De figuren die Hannes Steinert tekent, zijn echter niet ontleend aan specifieke modellen of voorbeelden. Niettemin keren sommige stereotypes in verschillende situaties in zijn tekeningen hier en daar terug als een vorm van herkenbaarheid. Deze types en hun handelen - van masturbatie tot groepssex - is dat pornografie? Deze term interesseert Hannes Steinert in het geheel niet. Hij ziet pornografie als een moreel oordeel dat opgedrongen wordt over seksualiteit. Voor hem is het van belang "dat we niet alleen intellectuele en rationele individuen zijn maar ook die met een seksualiteit". Het uitdragen en bevorderen van sex en sensualiteit, passie en lust ziet hij - zowel toen als nu - als een van zijn taken als kunstenaar.