Martin Buber

Autobiografisch, filosofisch/theologisch en pedagogisch in één is het karakter van het oeuvre van de 'atypische' joods-Europese denker Martin Buber (1878-1965). Deze mix is niet toevallig, maar de weerslag van zijn levensvisie: bestaanszin voltrekt zich in 'dialogisch leven'. Dit kernbegrip is de titel van een bundeling van vijf vertaalde kernteksten (1932-1963) van Buber, waarmee de uitgever van diverse Buber-vertalingen opnieuw de actuele betekenis van dit op humaniteit bedachte denken onder de aandacht brengt. Achtereenvolgens komen aan de orde: een autobiografische terugblik, twee filosofisch-antropologische beschouwingen en twee kortere oriëntaties binnen het verwante filosofisch-theologische discours (1918-1960). De tekst is niet ingewikkeld, vergt wel aandachtige lezing. Zonder kennis van de context (cultureel, politiek, judaïca, filosofisch na 1918) kan het taaleigen duister en gedateerd aandoen. De uitgever verduidelijkt met een korte inleiding en biografie; de bibliografische verantwoording toont goed de editie-historie. Geïllustreerd met kleine portretfoto's van Buber.

In 1906 publiceerde Buber dit boek. In 1946 verscheen het in de Nederlandse vertaling van Jef Last, nu is het opnieuw uitgebracht in een aangepaste versie. Het heeft nog niets van zijn waarde verloren. Na een informatieve inleiding volgen de sprookjesachtige vertellingen. Ze hebben een moeilijke verhaalstructuur; de symboliek is waardevol. Dan volgt een artikel over de joodse mystiek, dat van belang is voor de interpretatie van de sprookjes. Daarna is een biografie van rabbi Nachman (1772-1811) met informatie over zijn opvattingen geplaatst. In 1927 voorzag Buber de Duitse herdruk van een 'Ten geleide' dat hier eveneens is opgenomen. Je zou kunnen zeggen dat hij hierin de theologie van de chassidim beschrijft. Dit artikel vergt veel van de lezer, maar geeft in ruil daarvoor een rijkdom aan gegevens. Dan volgt een kort artikel van Jef Last, waarin hij toelicht, waarom hij, socialistisch auteur, tot de vertaling overging tijdens zijn onderduikperiode. Voor de velen die belang stellen in het jodendom en het chassidisme is dit een zeer waardevol en eigenlijk onmisbaar boek. Zij moeten dan wel hun studieuze capaciteiten inzetten. Wim Kleisen