Olivier Rolin

Altijd op zoek naar de verloren tijd De literaire jury's in Frankrijk zaten in 2008 te slapen: lees Olivier Rolin Een meesterlijke avonturenroman, een grandioze, persoonlijke schets van een van Frankrijks beroemdste schilders, een amusant zelfportret van een erudiete, rond de wereld reizende grumpy old man, een levendige geschiedenisles en een schitterende reflectie op wat literatuur vermag - de recentste roman van Olivier Rolin is het allemaal. De jury's van Frankrijks literaire prijzen hebben in 2008, toen het boek verscheen, collectief zitten slapen: het steekt met kop en schouders boven alle bekroonde romans van dat jaar uit. De roman is bovendien uitstekend in het Nederlands vertaald, een prestatie van formaat van Katelijne De Vuyst, want Rolins stijl is knap lastig, zijn zinnen lang en kronkelig en zijn taalgebruik kent vele registers. De leeuwenjager en Manet telt drie verhaallijnen, die van Eugène Pertuiset, alias de leeuwenjager, die van de schilder Edouard Manet (1832-1883) en een dunnere, maar niet minder onderhoudende lijn, die van de schrijver zelf. Rolin (1947) begint met de beschrijving van het schilderij waar het allemaal om draait, dat van De leeuwenjager, die ook op het boekomslag staat afgebeeld. Eerst de leeuw met 'wijd opengesperde muil boven de hoektanden, onder het starre, glanzend zwarte oog', 'een gat waaruit wat bloed sijpelt'. Op de achtergrond werpen 'spichtige bomen een lichte schaduw af, doorpriemd met vlekken van gelig roze zonlicht'. Waarom - en dat is meteen een van de kernvragen van de roman - waarom heeft Manet, 'de blije, blonde Manet, / een en al gratie en cachet', deze dikzak geschilderd? 'Hoe is de zo spirituele Manet ertoe gekomen het portret te maken van deze lummel met zijn uitgedoofde blik?'. In zijn roman geeft Rolin, stukje bij beetje, het antwoord op deze vraag. Het relaas van het leven van deze 'buitenissige opschepper' is ronduit hilarisch en de manier waarop Rolin het - droog en afstandelijk - vertelt uitermate geestig. Pertuiset heeft zijn titel van leeuwenjager van een 'voormalig officier bij de spahi's' geërfd, wilde hem niet zonder meer dragen en heeft erg zijn best gedaan werkelijk een leeuw te schieten. Dat laatste lukt uiteindelijk in Jemmapes, Algerije, maar niet eerder dan na een reeks groteske mislukkingen - iets waarop deze Pertuiset sowieso het patent heeft. Wat hij ook doet - de man is ontdekkingsreiziger, uitvinder, wapenhandelaar, magnetiseur en vuurwerkmaker - het loopt op de een of andere manier spaak. Maar wat voor mooie verhalen levert dat toch op, onder de onderkoelde, licht ironische pen van Rolin. Wat is waar en wat is verzonnen? Je komt er niet helemaal achter. Rolin vat, in Manets voetsporen, langzaam een zekere vriendschap op voor die rare Pertuiset die hij een hoofdrol heeft gegeven in zijn boek. Die naïviteit, die onbeholpenheid, die groteske manier van doen, dat hoofd vol baarlijke nonsens - het heeft ook zijn charme. Zoals Manet Pertuiset schilderde, schreef Rolin diens levensverhaal 'zoals het had kunnen zijn'. Op zijn zoektocht pluist hij, de man die stamt 'uit het tijdperk van de verdwenen woorden' kranten van eeuwen geleden. Hij gaat op in 'namen van een verre wereld', volgt nauwgezet het spoor van romantische avonturiers uit vervlogen tijden. Rolin bewijst dat hij een schrijver is die met woorden kan schilderen. Altijd op zoek naar de verloren tijd, het 'land waar het voorbije leven zich vermengt met het gedroomde'. Schitterend.