Rene Berends

Saxion Dalton University Press, 2011 - 256 pag : ill; 23 cm Helen Parkhurst ( 1884-1973) wordt gezien als de grondlegster van het Daltononderwijs. In haar leven zette zij zich in voor het verkennen van de wijze waarop kinderen leren. Zij richtte zich op vrijheid en zelfstandigheid en op de intellectuele, sociale en morele groei van ondernemende jongeren. Daarin is het Daltonplan een expressie van haar persoonlijkheid. Ze schrijft geen methode of systeem. Maar in het uitdragen van haar visie is ze zo stellig dat er soms autoritaire trekjes hoorbaar zijn. Zij ontmoet ook Maria Montessori (1870-1952). In dit contact ontstaat spanning omdat Montessori meer gericht is op de persoon van de leerling. Vanaf 1920 breidt Daltononderwijs zich over de hele wereld uit. Dan schrijft Parkhurst het boek "Education on the Daltonplan (1922). Na de breuk met Montessori wijdt Parkhurst zich aan radio- en televisie-uitzendingen gericht op delinquentie en religieuze beleving. De schrijver is pabo-docent en doet onderzoek naar de bronnen van het Dalton-onderwijs. Een goed en uitvoerig geschreven boek met literatuurlijst en veel notities, Bestemd voor onderwijsmensen.

Goed gedocumenteerd boek over de geschiedenis van negentig jaar Daltononderwijs in Nederland. Terwijl grondlegster Helen Parkhurst begin vorige eeuw aanvankelijk Maria Montessori ondersteunde bij het verbreiden van hààr gedachtegoed in de Verenigde Staten, ontstond in het plaatsje Dalton rond 1922 het eerste Dalton Plan. De experimenten van Parkhurst vonden op veel plaatsen in de wereld navolging, ook in Nederland. Kenmerkend voor haar onderwijsvisie is: inspelen op het natuurlijke initiatief dat kinderen eigen is, individueel werken - maar ook samenwerken, kinderen zouden niet moeten napraten wat door anderen wordt voorgepraat; onderwijstaken en -opdrachten mogen niet verworden tot gedachteloos productiewerk, maar moeten de nieuwsgierigheid en de exploratiedrang van kinderen voeden en juist betekenisvol zijn. Gedurende de negentig jaar kende de Daltonbeweging (in Nederland) ups en downs. Op dit moment zijn er ca. 400 Daltonscholen actief in Nederland, hoewel Daltonachtig gedachtegoed, zelfs in 'opbrengstgericht onderwijzend Nederland', op veel reguliere scholen gepredikt en (deels) gebezigd wordt. De geschiedenis wordt helder gepresenteerd en is inhoudelik enigszins specialistisch. De auteurs zijn goed ingevoerd in het onderwerp. Met goede literatuurverwijzing en eindnoten.

We kennen in Nederland een anal vernieuwingsbewegingen in het onderwijs: Jenaplan, Montessori, de vrije school en Dalton. Over de laatste vernieuwingsbeweging gaat "Focus op dalton". Alle aspecten die betrekking hebben op deze vorm van basisonderwijs komen aan de orde. Het boek is primair bedoeld als opleidingsboek voor de Nederlandse Dalton Vereniging. Maar het is prima bruikbaar voor lerarenopleidingen en geïnteresseerde ouders. Zeker omdat het Daltononderwijs nog steeds groeiende is. Het is een rijk geïllustreerd boek geworden met veel foto's van de geschiedenis en de huidige praktijk. In ieder hoofdstuk komen drie fictieve scholen aan bod waarmee het onderwerp wordt ingeleid. De volgende onderwerpen komen aan de orde: effectiviteit, reflectief, vrijheid, zelfstandigheid, samenwerken, de taak, borging, dalton in de 21ste eeuw en geschiedenis en organisatie. Een bijzonder waardevol boek voor een complete beschrijving van dit onderwijstype. Jammer dat de relatie naar passend onderwijs niet expliciet aan de orde komt en de ontwikkelingen in het voortgezet onderwijs.

Sanne is nieuw op de Daltonschool waar Maurice al langer leerling is. Om uit te leggen wat Daltononderwijs inhoudt en hoe het ontstaan is, besluiten zij samen een onderzoek te starten. Bij het aantrekkelijk, speels en vrolijk uitgevoerde boek (A4-formaat) hoort ook de website www.expeditiedalton.nl. Daar kan o.a. een onderzoekschrift worden gedownload om zelf op je school aan de slag te gaan. Vrijwel het enige (ook met zorg uitgegeven) jeugdboek over het daltononderwijs.