René van Slooten

Poe zelf noemde zijn lange tekst Eureka in de ondertitel 'een prozagedicht' en schreef in het voorwoord dat hij wilde dat het na zijn dood 'uitsluitend als een Gedicht wordt beoordeeld'. In feite is het een soort kosmologische verhandeling, die in een heel andere (nogal wijdlopige) stijl is geschreven dan de verhalen die hem beroemd gemaakt hebben. Het is een wonderlijk en zeer verrassend stuk, omdat Poe niet alleen zeer goed op de hoogte blijkt te zijn van de natuurwetenschappen van zijn tijd maar ook nogal wat visionaire passages schrijft die vooruitlopen op latere ontwikkelingen in kosmologie, natuurkunde en zelfs hier en daar wiskunde. Zo schrijft hij over een mogelijke oerknal (zonder die term te gebruiken natuurlijk) en over het bestaan van sterrenstelsels buiten onze eigen melkweg. Het werk is gedurende vele jaren vergeten geweest; een breder publiek werd pas bereikt met de becommentarieerde uitgave in het Penguinboek 'The science fiction of Edgar Allan Poe' uit 1976. Deze Nederlandse editie bevat naast de tekst een groot aantal verklarende noten en een toelichting van twintig pagina's door de vertaler, die zich alle moeite geeft het genie van Poe te benadrukken.