Rik van der Vlugt

In 27 korte verhalen wordt onze geschiedenis herverteld. De meeste verhalen hebben een gelijke insteek: een waargebeurd feit wordt verteld vanuit het oogpunt van een fictief personage dat er op een of andere manier getuige van was. Dat levert interessante, originele, soms zelfs grappige (zoals de slag bij Waterloo) wendingen op. 'Fake news', dat tegenwoordig alomtegenwoordig is, maar dan op zeer vermakelijke wijze. Een boek met korte verhalen die in eerste instantie gepubliceerd werden op historischeverhalen.nl valt of staat met de kwaliteit die de schrijvers aanleveren. Deze is verrassend hoog. Zelfs op weinig bladzijden kan je een goed verhaal vertellen, zo blijkt. Natuurlijk ligt het ene verhaal je al wat beter dan het andere. Omdat de verhalen zich in zowat alle perioden van onze geschiedenis situeren, hangt het er maar vanaf welke perioden je meer of minder interesseren. De waardering die dit boek krijgt zal daarom, misschien meer dan bij andere boeken, sterk afhangen van de persoonlijke smaak van de lezer. Ik heb zelf een brede historische interesse en heb daarom van zowat elk verhaal genoten en wist ze ook bijna allemaal historisch te plaatsen zonder "spieken", op een enkele uitzondering na. Dat helpt, maar de verhalen worden in de bundel ook voorzien van een historische situering voor wie ergens de weg kwijt is. Deze situeringen zijn bovendien ook interessant om lezen voor wie wel weet waar de verhalen over gaan. Een prima idee om dat zo te doen. Het zet ook aan om zelf wat meer over de feiten te gaan opzoeken. Een geschiedenisleraar kan er misschien ook inspiratie in vinden om leerlingen aan de hand van een dergelijk verhaal aan 'fact checking' te laten doen om ze zo op speelse wijze interesse voor geschiedenis bij te brengen... Ondertussen zijn er initiatieven lopende om de verhalen te bundelen volgens meer strikte thema's, zoals een oudheidbundel die binnenkort verschijnt. Een prima idee, dat met de eerste bundel nog niet kon gerealiseerd worden omdat hiervoor natuurlijk meer verhalen binnen eenzelfde periode nodig zijn. 'Historische verhalen' zelf is aan een tweede druk toe, wat ook alweer bewijst dat het initiatief gesmaakt wordt. Hier mag (moet) absoluut een vervolg aan gebreid worden. Hopelijk mogen we ons over een jaar verheugen op 'Historische verhalen 2017'.

Historische romans die in de Oudheid spelen zijn er genoeg. Denk aan namen als Robert Harris of binnen het Nederlands taalgebied aan iemand als Jan van Aken. Voor korte historische verhalen ligt dat heel anders. Tot voor kort kwam je die weinig tegen. In tegenstelling tot genres als fantasy/SF bestond er tot voor kort ook geen specifiek podium of schrijfwedstrijd voor. De mensen achter de website van 'Historische Verhalen' en de gelijknamige uitgeverij komt de eer toe dat ze als een van de eersten (de jaarlijkse middeleeuwenwedstrijd van Godijn Publishing mag ook niet onvermeld blijven) in dat gat gesprongen zijn. Vanaf begin 2016 verschijnen er ruwweg twee verhalen per maand op de website van HV, verhalen die in de eerste weken van het nieuwe jaar netjes op papier gebundeld worden. 'Korte verhalen uit de Oudheid' is na de jaarbundel 2016 ('27 korte geschiedenisverhalen') de tweede papieren uitgave van Uitgeverij Historische Verhalen. De Leidse professor Dr. K. Beerden schreef de inleiding. Beerden ziet als wetenschapper heel scherp waarom een periode als de Oudheid zo aantrekkelijk is voor schrijvers van historische fictie. Over die periode bestaan zo weinig gedetailleerde en betrouwbare bronnen dat je als auteur heel veel ruimte hebt om de lacunes vanuit de eigen fantasie in te vullen. Leuk om dat van een specialist in dat tijdvak te horen. Zijn woorden geven exact weer waarom ik zelf voor mijn historische verhalen ook een voorkeur heb voor prehistorie, Oudheid of de vroege Middeleeuwen. Blijkbaar heb ik dat met de drie auteurs van deze bundel gemeen. Marjolijn van de Gender, Denise Michelle Pol en Key Tengeler namen samen de 22 verhalen voor hun rekening. Wat mij na lezing van de bundel allereerst opviel, is dat ze alle drie veel energie in de historische achtergrond gestoken hebben. Na elk verhaal wordt die achtergrond in enkele pagina´s beschreven en verantwoord. Waar en wanneer speelde het verhaal zich af? Welke bronnen zijn gebruikt? Wat in het verhaal steunt op die bronnen en welk deel is aan de fantasie van de auteur ontsproten? Bij de meeste historische boeken of verhalen ontbreekt dat soort informatie. Voor lezers die niet alleen in het verhaal, maar ook in de geschiedenis zelf zijn geïnteresseerd, is het absoluut een verrijking. En ja, wie enkel een boeiend verhaal wil lezen, kan het natuurlijk ook overslaan, al zou ik dat persoonlijk eeuwig zonde vinden... Gelukkig is de bundel geen eenheidsworst geworden. De auteurs laten ieder een duidelijke eigen stem horen. Key Tengeler stopt zoals ik het lees de meeste historische achtergrond en informatie in zijn bijdragen. Dat is niet vreemd. Niet voor niets is hij een historicus die zich heeft gespecialiseerd in de Oude Geschiedenis. Marjolijn van de Gender en Denise Michelle Pot verwaarlozen het historische beslist niet, maar zijn bij het schrijven volgens mij net iets meer van het verhalende uitgegaan. Er zit naar mijn idee gemiddeld genomen wat meer plot in hun verhalen. Ook dat is verklaarbaar, want Marjolijn is allereerst taalwetenschapper en neerlandica, terwijl Denise weliswaar ook historica is, maar ook al een aantal historische of fantastisch getinte verhalen schreef. Over de verhalen zelf ga ik niet al te veel zeggen. Dat leidt al snel tot spoilers. Maar natuurlijk heeft elke lezer zijn eigen favorieten, voor wat het waard is, want zeker in dit genre leest niet iedereen een verhaal met dezelfde bril. Laat ik zeggen dat ik bijna alle verhalen met plezier las, niet zo vreemd natuurlijk voor iemand die al zijn hele leven van historische verhalen houdt en ze de laatste jaren ook zelf schrijft. Om ook een puntje van kritiek te noemen, in enkele van de 22 bijdragen lag de nadruk voor mij net iets te veel op het beschrijvende, waardoor ze voor mijn gevoel te veel een verslag van de gebeurtenissen en te weinig een echt verhaal werden. Maar dat waren de uitzonderingen. Over het geheel kon ik de bundel bijzonder waarderen. Voor mij zou het dan ook vier van de vijf sterren krijgen. Ik sluit af met de verhalen die er voor mij het meest uitsprongen. Voor Key Tengeler was dat zijn laatste bijdrage, 'Rechter van steen' omdat hij in dat verhaal, in elk geval voor mij, op een fraaie manier historie met een stuk emotie combineert. Bij Marjolijn van de Gender sprak juist haar eerste verhaal 'Een vuurrode nacht' mij het meest aan. De twee verhaallijnen (de historische gebeurtenissen en hoe hoofdpersoon Teremun die ervaart) zijn heel mooi verweven en ook nog eens fraai onder woorden gebracht. Ongeveer hetzelfde vond ik van 'Liefde en eer' van Denise Michelle Pot, de afsluiter van de bundel. Het verhaal van Leonidas en zijn driehonderd Spartanen is overbekend en meer dan eens verfilmd, maar Denise weet er vanuit het perspectief van een jonge krijger die niet alleen maar dapper en keihard is een mooie persoonlijke draai aan te geven.

In deze bundel vindt u verhalen die de diversiteit van de Gouden Eeuw goed weergeven. Van een patriciër die een dodo koopt tot een vrouw die tot slaaf gemaakt wordt en van een arme stenensjouwer uit Amsterdam tot een schilder die werkt in opdracht van het koninklijk huis. Diversiteit als sleutelwoord Het boek bestaat uit historische kortverhalen die zich allemaal afspelen rond de zeventiende eeuw, de zogenaamde Gouden Eeuw. Deze setting is verder ook zowat het enige dat ze gemeen hebben. Diversiteit is zonder meer het sleutelwoord in deze bundel. Verschillende schrijvers zorgen voor een veelheid aan stijlen. Ook de onderwerpen en hoofdpersonages zijn heel uiteenlopend. Sommige verhalen zijn spannend, andere dan weer ronduit tragisch. Nu eens speelt het verhaal zich af in de Nederlanden, dan weer in exotischer oorden als Korea of Suriname. Alles kan en alles mag Het fijne aan een verhalenbundel is dat je er die verhalen kunt uitpikken die jou interessant lijken. Maar je kunt ze ook allemaal lezen. Allemaal na elkaar of door elkaar. Het is maar wat jij leuk vindt of waar jij tijd voor hebt. Een ander voordeel is ook dat als één verhaal je niet zo ligt, je bij het volgende gewoon een nieuwe kans krijgt. Elk verhaal is als een schone lei. Context en extra leestips Bij historische romans en verhalen vraag ik me dikwijls af in hoeverre de schrijver zich aan de feiten gehouden heeft en wat hij/zij er rond verzonnen heeft. In dit geval werd ik op mijn wenken bediend. Na elk verhaal volgt een korte toelichting over de historische context en worden feiten van fictie gescheiden. Tegelijk krijg je extra leestips over het betreffende onderwerp. Een fijne toevoeging. Historische verhalen: Korte verhalen uit de Gouden Eeuw is een gevarieerde verhalenbundel over een razend interessante periode uit de geschiedenis. Personages, schrijfstijlen en locaties zijn heel divers en zullen een ruim publiek aanspreken. Deze bundel is zeker een aanrader voor liefhebbers van historische fictie.

Fan van geschiedenis, zowel fictie als non-fictie? Dan is deze bundel echt iets voor jou! Deze verzamelbundel van historische verhalen bevat combinaties van fictieve verhalen met een toelichtende, historische achtergrond. Na het lezen van het verhaal, waarin details van de bestaande gebeurtenissen, personen of plaatsen zijn verwerkt, raak je nieuwsgierig naar de waarheid: wat gebeurde toen daadwerkelijk? Een beknopt hoofdstuk vertelt dit en verwijst voor de geïnteresseerde liefhebber naar toegankelijke naslagwerken. De bundel bevat veel variatie. Of je nu geïnteresseerd bent in de Vikingen, Romeinen, Egyptenaren, mensen in de Tweede Wereldoorlog of Koude oorlog, ze krijgen allemaal een positie in de bundel. Het zijn wat minder bekende gebeurtenissen of personen, waardoor deze bundel een mooie aanvulling is op mijn historische kennis. Daarnaast is er ook een afwisseling in vertellers. Zo lees je in het verhaal 'Pop' vanuit een klein meisje, 'Coriovallum' vanuit een pottenbakkersjongen en 'Prinses Paulientje' vanuit een jonge min. Hierdoor is het verhaal geschikt voor zowel jongeren als volwassenen. De personale en ik-perspectieven wisselen elkaar af. De verhalen zijn kort: ongeveer zeven tot tien pagina's. De verhalen boeien echter vanaf het begin. De mooie beschrijvingen geven een duidelijk beeld van de omgeving, de personages zijn karakteristiek neergezet en de spanning is snel aanwezig in de verhalen. Hierdoor is het eigenlijk jammer dat de verhalen zo kort zijn, het smaakt naar meer! Anderzijds is dat ook prima. Des te eerder neemt de bundel je weer mee naar een nieuw avontuur. De verrassing van de inhoud wordt mede veroorzaakt doordat het boek niet chronologisch is opgebouwd. Het hopt bijvoorbeeld van Stockholm 1697, naar de Noordoostpolder 1944 en weer terug naar Coriovallum in het jaar 125. Daarnaast is in dit boek alles mogelijk. Zo gaan in 'Hemels eten, hels leven' Michelangelo en Leonardo da Vinci met elkaar op de vuist, filosofeer je samen met Charles Dodgson over het bestaan van de dodo en wordt de geboorte van Jezus Christus beschreven vanuit het perspectief van een nerveuze waard die niet van lawaai houdt in 'Herbergier'.