T. van den Boomen

Enkele tekstfragmenten: 'In eerste instantie ogen de landschapsfoto's van Jan Koster nogal doorsnee, maar tegelijk lijken ze een geheim te bevatten.' 'De doorgewinterde kustbewoner zal moeten beamen: Koster fotografeerde voor zijn boek Dutchscapes hun landschap op een manier die verrast en verbaasd, omdat hij het zo anders toont als gewoontelijk, hoe divers het ook moge wezen. Zoals een goeie portretfotograaf altijd iets geheims aan de persoonlijkheid van zijn onderwerp weet te ontlokken, zo onthult Koster een tot dusverre onbekende karaktertrek van de eindeloos bezongen en verbeelde kust. Willen onderzoeken wat die karaktertrek is, daar toe noodt Kosters werk bij uitstek uit.' 'Uitgestrekt en leeg zijn de kustlandschappen van Koster.(...) Tegelijk verraden talrijke sporen en ingrepen in het landschap dat het, op andere momenten dan toen Koster er met de camera neerstreek, wel is betreden.' '(...) Het is dat je weet hoe hoog dijken doorgaans zijn, maar als je bereid bent die kennis even ter zijde te schuiven, biedt ook hier Kosters foto's ruimte voor zinsbegoocheling.' '(...) Behalve het verlangen dat ze oproepen om in het kustlandschap te vertoeven - de beelden zijn door Koster's vakmanschap rijker dan de werkelijkheid - dwingen ze je, je te verdiepen in de eigenschappen van het landschap.' 'Zoals de Britse landschapsfotograaf Jem Southam studie maakt van oeroude landschappen, zo lijkt Koster vanuit een oneindig verre toekomst terug te kijken op de tijd waarin de mensheid op haar laatste benen liep. Wat hij er nog aantreft? Strandpalen, strekdammen, dijklichamen met algen, een roestige schijnwerper op een mast, tot fossiel geworden voetstappen in het zand. De hoopvolle beschouwer schaart de Dutchscapes onder het bijbelboek Genesis, de zwartkijker ziet Holland na het Armageddon, in Openbaring. Koster doet er wijselijk het zwijgen toe.'

Terwijl ze nog druk bezig waren met het uitdokteren van de beste oplossingen voor vijftien rotondes in Utrecht trok de provincie de stekker uit het project. Maar met het boek 'De Ronde van U' formuleert het Rotondologisch Genootschap alsnog zijn testament. Aan het woord is rotondoloog Tijs van den Boomen. Wat is een rotondoloog? 'Iemand die met een antropologische blik naar de openbare ruimte kijkt en tot de conclusie komt dat er in het met regels dichtgetimmerde Nederland nog ongeveer één ruimtelijke vrijplaats is: de verkeersrotonde. Iedereen lijkt daar ongestoord zijn gang te kunnen gaan.' Leuk toch zo'n planologische vrijplaats? 'De rotonde als spiegel van Nederland is op zich inderdaad fascinerend. Maar het leidt wel vaak tot treurige oplossingen. In Lisse staat een man met tulpenbollen en op de rotonde in Den Helder een boei. Als niemand het meer weet, wordt de plaatselijke kunstenaar van stal gehaald.' Hoe moet het dan? 'Sluit aan bij de omgeving. Dat is het belangrijkste. Een rotonde is nogal een ingreep in het landschap. Foeilelijk, maar verkeerstechnisch erg efficiënt. Schakel ruimtelijk ontwerpers en landschapsarchitecten in om de rotonde goed in de omgeving op te laten gaan. Grijp niet te snel naar een kunstenaar die moet goedmaken wat verkeerskundigen hebben stukgemaakt.' Hoeveel rotondologen telt Nederland eigenlijk? 'Twee officiële. Grafisch ontwerper Peter Jonker en ikzelf vanuit mijn journalistieke achtergrond. Samen vormen wij al jaren het Rotondologisch Genootschap. Toen we die vergeten plek in de openbare ruimte hadden ontdekt zijn we een website gestart waarop we bijzondere voorbeelden uit binnen- en buitenland plaatsten. De ironie was nooit ver weg, maar er zat ook altijd een serieuze kant aan. Ineens bleken we de rotonde-experts van Nederland te zijn en mochten we de provincie Utrecht te adviseren over zeventien rotondes.' Hoe pakte dat uit? 'Gedeputeerde Staten had 1,5 miljoen euro gereserveerd voor een plan om op elke rotonde een beeld te zetten en die zeventien beelden samen moesten dan een verhaal over de provincie vertellen. Dat leek ons één keer leuk maar na de openingsdag zou iedereen het grote idee vergeten zijn en zou de omgeving opgescheept zitten met weer zo'n onbegrepen uiting op een prominente plek. Wij hebben adviezen gegeven over twee rotondes die zijn opgevolgd en waren druk bezig met de analyse van de vijftien anderen...' En toen trok de provincie de stekker uit het project. 'Helaas wel. Maar het boek 'De Ronde van U' vormt de weerslag van die analyses. Als iemand nog iets wil met die vijftien plekken kan hij er zo mee aan de slag.' Hoe is de rotondologische situatie eigenlijk in omringende landen? 'Het verschilt sterk per land. Frankrijk vormt het onbetwiste dieptepunt. Het land van de vermaarde 'grand projets' komt op zijn rotondes niet verder dan het plaatsen van wijnvaten en druivenpersen of kneuterige parkjes.'