W.M.M. Spapens

Sinds het christendom een millennium geleden Breda bereikte, zijn er talrijke kerken gebouwd én gesloopt. Hoeveel godshuizen hier zijn opgetrokken, valt onmogelijk exact te achterhalen. Maar dat aantal bij benadering vast te stellen, is wel mogelijk. Ulvenhouter Wim Spapens heeft die klus geklaard. Volgens hem zijn het er 120, de gebedshuizen van de Bredase 'kerkdorpen' meegerekend. Spapens heeft in zes jaar tijd een inventarisatie van alle kerken en openbare kapellen in 'Groot- Breda' opgesteld en die, niet door valse bescheidenheid gehinderd, de Lijst-Spapens gedoopt. Deze vormt het geraamte van zijn bij uitgeverij 076 verschenen en door oud-bisschop Huub Ernst ingeleide naslagwerk Bredase kerken door de eeuwen heen. Daarin beschrijft Spapens elk openbaar gebedshuis dat tussen 1000 en 2008 in Breda en directe omgeving is opgericht. Hij geeft de voorkeur aan historische boven bouwtechnische feiten. Bijgevolg rijst uit zijn van diverse bijlagen (architecten, geestelijken) voorziene 'Lijst' een beeld van duizend jaar plaatselijke kerkgeschiedenis op. Niet alleen de gevolgen van Reformatie en Vrede van Münster (schuilkerken!), of de moderne secularisatie (kerkensloop) komen zo aan bod, maar bijvoorbeeld ook de ontwikkelingen binnen de kerkelijke architectuur. Zoals de in Breda geheel ontbrekende barok, de 19e-eeuwse neogotiek als uiting van rk-emancipatie en de soberheid van de laat- 20e eeuwse zaalkerken. De duidelijk naar compleetheid strevende auteur vermeldt niet alleen traditionele kerken en kapellen, maar bijvoorbeeld ook wijk- en schoolgebouwen waar gelovigen met grote regelmaat bijeenkomen - van baptisten tot mormonen, van evangelische en Grieks-orthodoxe christenen tot Bahá'í. Hier en daar wreekt zich de niet-wetenschappelijke aanpak. Vooral in zijn beschrijvingen van de vroegste periode verlaat Spapens zich soms te stellig op verouderde bronnen. Zo kan er rond 1100 best een houten kerkje op de plaats van de huidige Grote Kerk hebben gestaan. Maar bewijs is er niet voor.