Afgodenschemering (1888) is de definitieve afrekening van de beeldenstormer Nietzsche met de afgoden van zijn tijd. In krachtige sententies hamert hij dubieuze ideologie (Christendom, feminisme, socialisme), kwalijke denkbeelden (nationalisme, antisemitisme) en twijfelach-tige reputaties (Wagner, Socrates) af. Nietzsches ambitie 'in een tiental zinnen te zeggen wat ieder ander in een boek zegt - wat ieder ander in een boek niet zegt....' resulteert in briljante passages als 'Hoe de ware wereld ten slotte tot fabel werd', waarin het bestaan van een idee wereld ter deze werkelijkheid als bedrog wordt ontmaskerd.
Overeind blijft slechts een aantal grote geestverwanten: Dostojevski, Stendhal, Goethe, Thucydides en Machiavelli, die net als hij de strenge, harde feitelijkheid van het leven recht in het gezicht durven te kijken. Kernachtiger dan in Afgoden-scbemering heeft hij zijn voor- en afkeu-ren, zijn dionysische levensfilosofie en zijn missie, de omverwerping van het be-staande decadente wereldbeeld, nergens geformuleerd.
* Nietzsche was de aardbeving van zijn tijdperk en het grootste Duitse taalgenie sinds Luther. - Gottfried Benn
Friedrich Nietzsche (1844 - 1900) werd op vierentwintigjarige leeftijd hoogleraar klassieke letterkunde te Bazel. Vanaf 1879 tot zijn geestelijke instorting in Turijn begin 1889 woont en werkt bij afwisselend in Zuid-Frankrijk, Zwitserland en Italie