We moeten steeds op onze hoede zijn voor ingesleten gewoontes, de traagheid van de instituties en de neiging tot zelfgenoegzaamheid. Van tijd tot tijd wordt opgeroepen tot groot onderhoud, hebben juristen het over de rechtsstaat die leeft en krijgen staatscommissies de opdracht politieke instellingen tegen het licht te houden. Maar het levert meestal weinig op. In Als dat zou kunnen grijpt Uri Rosenthal terug op de normatieve fundering van politiek en staat. Waar moet het in de politiek om gaan? Waarom hebben we een sterke staat nodig? Het leidt hem naar de goede redenen om de politiek in te gaan, de deugden van politieke leiders, de smetteloze overdracht van macht, de rechtsstaat als waarborg tegen willekeur van bovenaf en het expliciete grondrecht op veiligheid. Als dat zou kunnen, zou Nederland beter toegerust zijn op het beheersen van megacrises. De politieke leiders zouden de kloof tussen megatrends en de micronarigheid van de mensen weten te overbruggen. En onze democratie zou er meer op vertrouwen dat gewone mensen met hun gezond verstand het populisme van zich afhouden.

Uri Rosenthal (1945) is politicoloog en bestuurskundige. Hij was onder meer hoogleraar politicologie en bestuurskunde, oprichter van het COT Instituut voor Veiligheids- en Crisis management, VVD-fractievoorzitter in de Eerste Kamer en minister van Buitenlandse Zaken. Tegenwoordig is hij onder meer lid van de Raad van Toezicht van Waag Amsterdam en adviseur van Global Forum Cyber Expertise. In 2018 verschenen zijn memoires Waarnemer, adviseur, beslisser.