Voorwoord 9Inleiding 11Centrale vraag van het boek 12Opbouw van het boek 13‘Neem ons serieus!’ 141. Opgroeien terwijl de wereld in brand staat 16‘Harder Better Faster Stronger?’ en andere onderzoeken 17Mogelijke oorzaken 19Jongeren hebben het lastig 292. Van overleven naar leven 30Aanbevelingen uit actieplannen 31Vraag het de jongeren zelf 32Versterken van veerkracht 33Gespreksmodel LEVEN 34LEF als verkorte variant 393. Luister! 41Waarom is luisteren zo lastig? 42Echt luisteren is een kunst 47Luisteren is hard werken 52Reminders voor echt luisteren 544. Erkennen 55Vermijd communicatieblokkades 56Hoe dan wel? Emoties bespreekbaar maken 61Hoe dan, concreet? Erkennen! 64Voorbeelddialoog 66Luisteren, Erkennen en een Follow-up (LEF) 67Jongeren over de waarde van erkennen 69Reminders voor erkennen 70Interview Dennis 'Voor mij is het 1000% zeker dat je eerst moet luisterenen erkennen' 715. Vragen stellen vanuit verbinding 74Verbinding als voorwaarde 75Doel van vragen stellen 78Vragen die niet werken 78Vragen die wel werken 81Voorbeelddialoog 91Het effect van al dan niet vragen stellen 94Reminders voor vragen stellen 956. Wat iedereen zou moeten weten over verlies 96Waarom een hoofdstuk over verlies? 96Relevante thema’s als je jongeren met verlies begeleidt 100Begeleiding van verlies 106Interview Linde 'Leuke dingen blijven zien en opzoeken geeft mijveerkracht 1127. Samen op zoek naar kleine experimenten 118Wanneer kun je experimenten voorstellen? 119Zelfvertrouwen versterken 119De mentale schijf van vijf 121Psychologische basisbehoeften 124Transitiecirkel en het duale procesmodel toepassen 126Kunst, muziek en creativiteit als uitlaatklep 127Praktische experimenten 128Voorbeelddialoog 137Reminders voor experimenteren 1418. Napraten over succes- en faalervaringen 142Napraten over succeservaringen 143Napraten over faalervaringen 145Normaliseren van fouten maken en het leven 148Voorbeelddialogen 150Reminders voor Napraten 1549. Dit zeggen deskundigen 15510. Maak gebruik van de wijsheid van jongeren 167Maak het verschil 177Dank! 179Over de auteurs 180Lieke Kalhorn 180Heidi van den Hout 181Bijlage - Lijst met vragen (die ik vaak stel) 182Noten- en bronnenlijst 185Noten per hoofdstuk 185Bronnen 188Geraadpleegde onderzoeksrapporten 190Organisaties en initiatieven die zich met mentaal welzijn vanjongeren bezighouden 191

De mentale gezondheid van jongeren staat onder druk. Jongeren krijgen steeds meer te maken met psychische klachten onder andere door stress, eenzaamheid en financiële problemen. Wat doe je als een tiener al drie dagen zijn bed niet uitkomt, een student steeds stiller wordt, of het plezier om te werken wegvalt? Dit boek vertelt hoe je in gesprek gaat met deze jongeren, hen steunt en helpt hun neerwaartse spiraal om te buigen.

Lieke Kalhorn legt uit hoe je jongeren kunt helpen hun mentaal welzijn, zelfvertrouwen en veerkracht te versterken zodat ze weer wat perspectief zien. Zij gebruikt daarbij elementen (waaronder luisteren, erkennen, vragen en verbinding) die samen het praktische gespreksmodel LEVEN vormen waardoor gesprekken eenvoudiger, gemakkelijker, dieper en effectiever worden.

Aan de hand van voorbeelden, dialogen en tips van jongeren, laat Lieke zien hoe je jongeren helpt met negatieve emoties of tegenslagen om te gaan, en hoe je hen coacht om lekker in hun vel te zitten én te blijven zitten. Hierdoor groeien zij op tot veerkrachtige volwassenen.

Dit boek is zowel voor professionals (pedagogen, praktijkondersteuners, (jongeren)coaches, onderwijsprofessionals, psychologen, jeugdzorgverleners e.d.) als voor ouders een praktisch en enthousiasmerend hulpmiddel om echt te luisteren naar jongeren en hen te helpen zichzelf te helpen.

Lieke Kalhorn is pedagoog en begeleidt jongeren op het gebied van mentaal welzijn, studie-/werkkeuze en zelfvertrouwen en coacht volwassenen in effectieve communicatie met jongeren. Heidi van den Hout, verlies- en werkgelukdeskundige, schrijft een hoofdstuk over omgaan met verlies.

Lieke heeft zich, naast eigen kennis en ervaring, laten inspireren door in gesprek te gaan met deskundigen en de jongeren zelf om zich zo breed mogelijk te informeren. Hieronder enkele quotes uit deze interviews:

Indra (16 jaar): 'Praat erover! Zo heb ik van mijn wond (een eetstoornis) een wonder (een spel) gemaakt.'
Jesse (20 jaar): 'Ik ging zelf heel erg mee in de "ratrace". Nu inspireer ik andere jongeren om een reis in plaats van een race van hun ontwikkeling te maken.'
Dennis (22 jaar): 'Het haalt zoveel last van je af als er naar je geluisterd wordt en je alles kan delen. Dan voel je je soms twintig kilo lichter.'

'Ik pleit voor volwassenen die vaker de vraag aan een jongere stellen:"Hoe is het met je?" En lessen mentaal welzijn vanaf basisschool tot en met vervolgopleidingen zou ook echt helpen.'  Joyce van der Wegen, oprichter landelijk kennisplatform studentenwelzijn

 'Maak het onbespreekbare, bespreekbaar en het onzichtbare, zichtbaar.'  Heidi van den Hout, verlies- en werkgelukdeskundige

 ' Luisteren en niet meteen in de oplossingsmodus willen duiken. Dat is de kunst.'   Yvonne van Sark, mede-oprichter Youngworks