VoorwoordDEEL 1: OntdekkenHet verleden is een vreemd landHet landschap in het verledenDe archeologische speurtocht naar Romeinse tijdelijke legerkampen in NederlandVerdronken dorpen in NederlandDoggerland aan het maaiveldDe Limes en het achterlandInspirerend afval: hoe afval tot kunst werd verhevenDe mens maakt het zich gemakkelijkMijn vondst: Een eiken stam met streepjescodeDEEL 2: LaboratoriumNieuwe avonturen in een vreemd landOeroude kleefstofJe bent wat je eet!Op zoek naar de oorsprong van metaalstromen in de BronstijdNeanderthalers en hun voorgangers in NederlandRevolutie in de SteentijdEilanden in verbindingMiddeleeuwse archeologie in de 21e eeuwMijn vondst: Raadselachtige sinaasappelpartjes van vuursteenDEEL 3: Bijzonder gevondenVan wie is de archeologie?Van tweespalt tot een participatieve samenwerkingspraktijk in de metaaldetectieVan priegelwerk tot scheepshellingenScheepsarcheologie in Nederland in de afgelopen 25 jaarMijn vondst: Van mogelijke diefstal, brand of plundering tot in handen van een Flakkeese speurneusDEEL 4: Stille getuigenVerhalenvertellers, verhalenversterkers: de stem van een archeologische vondstEen Romeins slagveld?Gemerkte ladingHet paardenmassagraf van BorgharenArcheologie van de Tweede Wereldoorlog‘Vorstelijke topstukken’ in sacrale grafheuvellandschappenBijzondere vondsten, bijzondere plekken en bijzondere verhalenDevotie langs de Limes in Herwen-HemelingDe onschatbare waarde van kleine reliekhoudersMijn vondst: Een vroegmiddeleeuws grafveld met internationale allureDEEL 5: ZelfOertijd en aapmensDe persoonlijke geheimen van ons DNAVan oer naar boerSpraakmakende zeelui: Vikingen als voorbeeldStemmen van de vooroudersZien en gezien wordenGraven naar gender en geslachtMijn vondst: Mijn ontmoeting met de West-Friese BronstijdDEEL 6: SamenPublieke archeologieOp weg naar nieuwe vormen van publieksarcheologieVan protest naar publieksarcheologieMijn vondst: Amulet van kornalijnVerder lezenDe afgelopen 25 jaar (2000-2025) heeft archeologisch onderzoek in Nederland een grote vlucht genomen, met name door nieuwe wetgeving. Er zijn in deze periode naar schatting zo’n 3000 grotere en kleinere opgravingen gedaan, die een veelvoud hiervan aan resultaten hebben opgeleverd. Honderdduizenden vondsten zijn letterlijk ‘boven het maaiveld’ gekomen.Met ‘Boven het maaiveld’ toont het Rijksmuseum van Oudheden een staalkaart van de Nederlandse en de Caribische archeologie. Maar liefst 61 auteurs die tot het archeologische werkveld behoren, vertellen wat de afgelopen 25 jaar aan kenniswinst heeft opgeleverd. Ze verhalen over wat hun onderzoeken bijzonder en interessant maakt en welke nieuwe zienswijzen en ontdekkingen er in deze periode zijn bijgekomen.Elke archeologische vindplaats en vondst heeft zijn eigen betekenis of waarde. Een vondst kan een wetenschappelijk of historisch belang hebben, maar ook een ander perspectief bieden. Daarbij gaat het over meer dan het feitelijke archeologische verhaal van de vondsten en vindplaatsen die in de bodem of onder water zijn aangetroffen. Het gaat met name om de waarde van de vondsten. Waarom zijn ze van belang, interessant of een essentiële bijdrage aan onze geschiedenis? Geïnspireerd op verhalen, wetenschappelijke onderzoeken, kenniswinst en emoties die achter een vondst schuilgaan, wordt in dit boek een rijke archeologische ‘schatkist’ geopend.