De aarde huilt vertelt het meeslepende verhaal van de decennialange strijd tussen het Amerikaanse leger en de stammen van de Great Plains en de Rocky Mountains aan het eind van de negentiende eeuw. Na afloop van de Burgeroorlog zette het Amerikaanse leger zich aan de taak om het tot dan toe grotendeels onontgonnen Westen te veroveren – een tragische episode in de ontstaansgeschiedenis van de Verenigde Staten. De cultuur en levenswijze van de oorspronkelijke bewoners moesten plaatsmaken voor die van de kolonisten.
Cozzens toont ons niet alleen de veldslagen en campagnes, maar ook de slechte leefomstandigheden van de soldaten aan het front. We lezen over de waardeloze verdragen, de onderlinge strijd tussen stammen en facties, de mentaliteit van de indiaanse krijgers en de ethische vragen die de betrokken officieren van het Amerikaanse leger zich stelden.
In dit epische relaas van de Verovering van het Westen trekken beroemde en beruchte personages voorbij als Custer, Grant, Sherman, Woest Paard, Geronimo en Zittende Stier, maar ook talloze minder bekende betrokkenen, waardoor de lezer de gebeurtenissen van zeer nabij beleeft.