Als de jonge arts Elias in het onafhankelijk geworden Afrikaanse land arriveert, is de opbouw van de democratische volksrepubliek in volle gang. Zijn autoritaire directeur is alles wat Elias niet wil zijn en de onervaren partijsecretaris van het districtsziekenhuis lukt het amper om het personeel de zo vurig gewenste marxistisch-leninistische beginselen bij te brengen.Ondanks zijn sympathie voor het communisme, verloopt zijn integratie niet zonder slag of stoot en moeten ook zijn verwachtingen in de liefde worden bijgesteld, waarbij zowel de lokale onderwijzeres als de jonge student uit de hoofdstad een rol spelen.De rigide politieke structuur stuit Elias steeds meer tegen de borst en als hij in een burgeroorlog betrokken wordt, ontkomt hij er niet aan zijn conclusies te trekken.Bart Wolf werkte in de jaren 80 bijna tien jaar als arts in Mozambique en Zimbabwe, landen die na een gewapende bevrijdingsstrijd voor een socialistische politiek kozen. De dokter en de weggelopen naald is een geromantiseerde versie van zijn ervaringen in de regio.