In De eigen aard van de overheid beschrijft Hans Berg de karakteristieke eigenschappen van de overheid en brengt deze in verband met het vaak bekritiseerde ‘bureaucratische’ gedrag van politici en topambtenaren. Hij laat zien dat dit gedrag in zekere zin wordt veroorzaakt door deze ‘systeemkenmerken’ en losstaat van de intelligentie, de betrokkenheid en integriteit van de hoofdrolspelers in het openbaar bestuur.
Hans Berg bepleit onder meer het eerherstel van de geheel eigen identiteit van de overheid. Deze eigen aard die onverbrekelijk is verbonden met de democratische rechtsstaat heeft naast uiterst waardevolle kenmerken ook enkele kwetsbaarheden en onhebbelijkheden. Deze lastige karaktertrekken kunnen niet worden weggenomen maar de effecten ervan kunnen wel degelijk worden afgezwakt en gecompenseerd. In het laatste hoofdstuk geeft hij enkele aanwijzingen om aan de systeemdwang te ontsnappen. Het is van groot belang de eigen aard van de overheid weer in het centrum van de aandacht te plaatsen en op die wijze het zelfvertrouwen in de ‘publieke zaak’ weer nieuw leven in te blazen. Alleen op deze wijze kunnen we erin slagen de effectiviteit en doelmatigheid van onze overheid te verbeteren.

Het bijzondere van dit boek is dat het inzichten uit de psychologie – met name de emotietheorie van Frijda – verbindt met een bestuurskundige benadering.

De eigen aard van de overheid is bestemd voor de hoofdrolspelers van de overheid: de politici en ambtenaren. Het boek is een appel op hen tot zelfvertrouwen. Daarnaast is het boek van belang voor bestuurskundigen, organisatieadviseurs en externe partners van de overheid die – ten behoeve van een productieve werkrelatie – het functioneren van diezelfde overheid goed moeten kunnen ‘snappen’.

Hans Berg is meer dan dertig jaar met het openbaar bestuur verbonden en werkt als zelfstandig bestuurskundig adviseur.