1.Aanleiding voor de energietransitie1.1 Klimaatverandering1.2 Milieu- en gezondheidsproblematiek1.3 Aardbevingsproblematiek in Groningen1.4 Geopolitieke afhankelijkheid en zelfvoorzienendheid1.5 Eindigheid van fossiele brandstoffen1.6 Versterken van de economische activiteiten1.7 Kostendaling van hernieuwbare energie Goed om te onthouden2.Energie2.1 Wat is energie?2.2 Energiebronnen en energiedragers2.3 Primaire energie2.4 Energie-eenheden2.5 Verbrandingswarmte Goed om te onthouden3.Beleidsdoelen van de energietransitie3.1 Hoe de energietransitie op de politieke agenda terecht is gekomen3.2 Europese beleidsdoelen3.3 Nederlandse beleidsdoelen Goed om te onthouden4.Opties voor een hernieuwbaar energiesysteem4.1 Energiedragers en energieopwektechnieken4.2 Voor- en nadelen4.3 Energie-investeringsrendement Goed om te onthouden5.Energiebalans5.1 Energieaanbod5.2 Energieomzetting en verbruik5.3 Sankey-diagram Goed om te onthouden6.Energieverbruik6.1 Totaal primair energieverbruik uitgesplitst naar energiebron6.2 Totaal finaal energieverbruik uitgesplitst naar sector6.3 Totaal finaal energieverbruik uitgesplitst naar toepassingGoed om te onthouden7.Energieproductie7.1 Geïnstalleerd vermogen en geproduceerde energie7.2 Productie van elektriciteit7.3 Productie van warmte en koude7.4 Productie van biobrandstoffen, waterstof en synthetische brandstoffen Goed om te onthouden8.Uitstoot van broeikasgassen8.1 Nederlanders8.2Nederland - De periode 1990-20188.3Nederland - Het pad richting 2050 Goed om te onthouden9.Nederland ten opzichte van andere landen9.1 Zelfvoorzienendheid en energiewinning9.2 Energieverbruik9.3 Elektriciteitsproductie9.4 Uitstoot van broeikasgassen Goed om te onthouden10.De energiesector10.1 De spelers en hun rol10.2 De commodityprijs van energiedragers10.3 De energierekening van kleinverbruikersGoed om te onthouden11.Transport en distributie van energie11.1 Energie-infrastructuur11.2 Impact van de energietransitie op de energie-infrastructuur Goed om te onthouden12.Opslag van energie en vraagsturing12.1 De noodzaak van energieopslag en vraagsturing12.2 Methoden van energieopslag12.3 VraagsturingGoed om te onthouden13.Het energiesysteem van de toekomst13.1 Algemene spelregels voor een hernieuwbaar energiesysteem13.2 De vraag naar energie13.3 Het aanbod van energie13.4 Energie-infrastructuur, systeemintegratie en opslag13.5 Het energiesysteem per sector Goed om te onthouden14.De energietransitie in een breder perspectief14.1 Kritieke metalen14.2 Afval14.3 Betaalbaarheid en financiering14.4 Innovatie14.5 Draagvlak en een nieuwe standaard14.6 De rol van de overheidGoed om te onthoudenNawoordDankwoordBronnenBijlagen BegrippenAfkortingenScheikundige elementen en moleculenEenheden en symbolenGetalswaardenSI-voorvoegselsReactievergelijkingenOver de auteurDe energietransitie is een van de belangrijkste maatschappelijke thema’s van dit moment en van de komende jaren. Het is aan de politiek en de samenleving om keuzes te maken met betrekking tot de inrichting van het energiesysteem van de toekomst. Willen we gebruik maken van biomassa, kernenergie en CCS? En zo ja, onder welke voorwaarde? Moet de energie-infrastructuur ‘zwaar’ genoeg zijn om te allen tijde te aan de wensen van de eindverbruiker te kunnen voldoen? Welk alternatief voor aardgas kan het beste toegepast worden in de gebouwde omgeving?Om een constructieve discussie te kunnen voeren over deze en andere vragen is het handig om over bepaalde basiskennis te beschikken. Wat ís bijvoorbeeld de energietransitie? En wat zijn de specifieke doelen? Wat is het verschil tussen ‘energieneutraal’, ‘klimaatneutraal’ en ‘CO₂-neutraal’? Hoe zitten ons huidige energieverbruik en energiesysteem in elkaar? En waar zitten de grootste uitdagingen om de doelen van de energietransitie te kunnen behalen?Zonder deze basiskennis kan het soms lastig zijn om het nieuws omtrent de energietransitie kritisch te kunnen volgen. Er kan zelfs verwarring ontstaan. Dit draagt niet bij aan het realiseren van de energietransitie. Het hebben van voldoende kennis zorgt dat we met zijn allen kunnen werken aan een nieuw, schoner en toekomstbestendig energiesysteem. Het boek ‘De energietransitie uitgelegd’ brengt deze basiskennis op overzichtelijke en begrijpelijke wijze bij elkaar. Een dergelijk boek, dat gelezen kan worden zonder specifieke voorkennis maar ook professionals nieuwe inzichten oplevert, bestond nog niet.“Zeer informatief, zowel voor het bredere publiek als voor de professional”Annie Krist – CEO GasTerra“Dit boek biedt inzichten en neemt misverstanden weg”Frank Straver – Redacteur Energie & Klimaat, dagblad Trouw“Goed geschreven, mooi vormgegeven en ook voor mij als leek heel duidelijk”Christine Dolman – Verpleegkundige“Ik ben zwaar onder de indruk. Ook onderdelen waar men vaak de mist in gaat zijn prima en begrijpelijk verwoord”Martien Visser – Lector Energietransitie Hanzehogeschool Groningen“Een must-read voor elke professional die met de energietransitie te maken heeft”Marc van der Linden – CEO Stedin Groep“Bijzonder waardevol, fantastisch onderbouwd en begrijpelijk geschreven”Herman Jan van der Meulen – Nyenrode Business UniversiteitDe energietransitie is een van de belangrijkste maatschappelijke thema’s van dit moment en van de komende jaren. Maar wat ís de energietransitie? En wat zijn de specifieke doelen? Wat is het verschil tussen ‘energieneutraal’, ‘klimaatneutraal’ en ‘CO₂-neutraal’? Welke rol kan waterstof (niet) gaan spelen in de gebouwde omgeving van de toekomst? En hoe zitten ons huidige energieverbruik en energiesysteem in elkaar? Deze en andere vragen worden beantwoord in het boek ‘De energietransitie uitgelegd’. Ook komt aan de orde waar de uitdagingen liggen voor de energietransitie en hoe het energiesysteem er in 2050 ongeveer uit zal zien.‘De energietransitie uitgelegd’ biedt alle kennis die nodig is om het nieuws omtrent de energietransitie kritisch te kunnen volgen en een gefundeerde mening te vormen in discussies over de inrichting van het energiesysteem van de toekomst. Er is geen specifieke voorkennis nodig om het boek te kunnen lezen, maar het gaat op sommige punten wel diep in. Op deze manier is het zowel interessant voor geïnteresseerde leken, als voor professionals.