Dankwoord 7Inleiding 9Deel I.De evolutie van de medische kennis 13Hoofdstuk 1De scholastische methode in de medische opleiding 15Hoofdstuk 2Voorbeelden van het scholastisch medisch denken 21Hoofdstuk 3De overdracht van menselijke lichaamskenmerken en ziekten, ca. 1300 27Hoofdstuk 4De dubbele boodschap van de encyclopedisten over de ‘plaaginsecten’ 29Hoofdstuk 5De medicus Bernard van Gordon 33Hoofdstuk 6De chirurg Hendrik van Mondeville 37Deel II.De ziekenzorg en de verzorging van de doden 43Hoofdstuk 7Variaties rond het thema van het Regimen 45De geneeskunde in de bloeitijd van de scholastiekHoofdstuk 8Het brede palet van de ziekenzorg in vrouwelijke handen 51Hoofdstuk 9Getuigenissen van zieken 59Hoofdstuk 10De grote hongersnood van 1315-1317 63Hoofdstuk 11De verzorging van de doden 67Deel III.De geneeskunde met een ‘randje’ 77Hoofdstuk 12Roger Bacon hekelt de medici 79Hoofdstuk 13Autoriteiten in de geneeskunde als slachtoffers van moraliserende legenden over lust en list 81Hoofdstuk 14Impotentie, het kerkelijk recht en de expertise van ‘vroede’ vrouwen 87Hoofdstuk 15Het prille begin van het decolleté 91Samenvatting 93Résumé 95Summary 97Bibliografie 99Personenregister 103Algemeen register 105Dit cahier handelt over de medische geschiedenis in de bloeitijd van de scholastiek (1200-1347) en bestaat uit drie delen.
Deel één focust op de universitaire scholastische leermethode voor de kandidaat-medicus. Deze methode wordt aan de hand van voorbeelden belicht (het oog, de vrouwelijke borst, de overdracht van ziekten). Na de dertiende-eeuwse encyclopedisten richten we ons naar de medicus Bernard van Gordon en de chirurg Hendrik van Mondeville, die beiden rond 1300 een belangrijk medisch boek nalieten.
Deel twee behandelt de zorg voor de zieke mens en het dode lichaam. De volgende onderwerpen komen aan bod: de preventieve zorg, de diversiteit van de Vlaamse vrouwen betrokken in de ziekenzorg, de getuigenissen van twee patiënten, de hongersnood van 1315-1317 en ten slotte de verscheidene zorgmethodes voor het dode lichaam.
Deel drie begeeft zich met de volgende topics naar de ‘franjes’ van de geneeskunde: een encyclopedist die de medici onbekwaam acht, verscheidene legenden die de spot drijven met belangrijke artsen uit de oudheid, uitspraken van het kerkelijk recht over de mannelijke impotentie en ten slotte de prille verschijning van het vrouwelijke decolleté.

Johan R. Boelaert was internist-nefroloog (KU Leuven en Parijs). Hij werkte als clinicus in het Brugse St-Janshospitaal (AZ St-Jan). Hij bouwde er ook een afdeling infectieziekten uit en verrichtte onderzoek over infectieziekten bij dialysepatiënten en over HIV. Hij is actief in de Brugse medisch-historische werkgroep ‘Montanus’. Hij schreef onder meer Zes eeuwen infectie in Brugge, 1200-1800 (2011, Leuven) en verzorgde vier cahiers uit deze reeks (nummers 3, 6, 12 en 14).