Als we het verleden kunnen kennen, hoe kunnen we het dan eigenlijk kennen? In 'De historische ervaring' betoogt Ankersmit dat historische verbeelding en beschrijving niet volstaan om het verleden werkelijk te kennen. De historicus kan het verleden pas goed begrijpen als hij open staat voor de 'historische ervaring' – een moment waarop de historicus de authentieke sensatie heeft van een direct contact met het verleden, als de scheidslijnen tussen verleden en toekomst opgeheven worden.

'De historische ervaring' is gebaseerd op Ankersmit's oratie, die het startpunt is geweest van zijn onderzoek naar de aard van de historische sensatie, of de historische ervaring, en dat uiteindelijk is uitgemond in 'De sublieme historische ervaring'. Het is een uitdagende stellingname, die de weg heeft gebaand naar een nieuwe manier van geschiedschrijving. Deze prikkelende oratie is sedertdien een ijkpunt in discussies onder historici en filosofen over wat de historische sensatie, of de historische ervaring nu werkelijk is en teweeg kan brengen.