Hoe gaat het met de Nederlandse bevolking? Dat is de centrale vraag in 'De sociale staat van Nederland 2009'. In dit boek beschrijven we voor een aantal belangrijke levensgebieden hoe Nederland en de Nederlanders er nu voor staan en welke veranderingen in de leefsituatie zich de afgelopen tien jaar hebben voorgedaan. Is er een verbetering van het inkomen geweest, zijn er meer of minder mensen aan het werk en bij welke bevolkingsgroepen zien we de sterkste voor- of achteruitgang? Welke kant gaat het uit met de onderwijsprestaties van de jeugd? Hoe staat het met onze (ongezonde) gewoonten en leefstijlen? Hoe gaan we met onze tijd om? Ook de belevingswereld van de bevolking komt aan bod. Hoe kijken de Nederlandse burgers aan tegen de toekomst: hebben we er vertrouwen in of maken we ons ernstig zorgen? Is de sociale samenhang in Nederland aan het afkalven, dreigen er groepen mensen buiten de boot te vallen en zit het nog wel goed met het ondersteunen van mensen die hulp behoeven, of met het vrijwilligerswerk bij verenigingen?
Door deze uiteenlopende thema’s in samenhang te beschrijven komen we tot een totaaloverzicht van de leefsituatie van de Nederlandse bevolking. Uiteraard besteden we ook aandacht aan afzonderlijke groepen. De mogelijkheden, kansen en voorkeuren die mensen hebben voor de inrichting van hun leven, verschillen immers en zijn – al dan niet causaal – gerelateerd aan hun leeftijd, geslacht, wel-of-niet-gehandicapt zijn, etnische herkomst en financiële positie. Ook de gevolgen van de financiële crisis die in de loop van 2008 is ontstaan, brengen we in beeld voor de thema’s waarvoor reeds gegevens beschikbaar waren. En omdat Europa steeds dichterbij komt en veel overheidsbeleid tegenwoordig Europees beleid is, geven we op diverse plaatsen aan hoe de Nederlander scoort in vergelijking met zijn Europese buren.

De sociale staat van Nederland past in een lange en internationale traditie van onderzoek waarin, door gebruik te maken van sociale indicatoren, getracht wordt op een eenduidige manier de levensomstandigheden en de kwaliteit van leven van burgers te volgen door de tijd heen en de ontwikkelingen daarin te duiden. De beschikbaarheid en veelomvattendheid van statistische gegevens nemen toe, en daarmee de mogelijkheid maatschappelijke ontwikkelingen in de totale bevolking in beeld te brengen.
De sociale staat van Nederland verschijnt sinds 2001 elke twee jaar. Dit is de vijfde editie.