De waarde van de democratische rechtsstaat

DEEL I Democratie en de rechtsstaat; 1. Een goede regering, daar gaat het om; 2. De waarde van de democratische rechtsstaat: heet groot, dus?; 3. Meer dan twee woorden: Demogratie en rechtsstaat in een wederkerige normstructuur; 4. Het einde van de democratische rechtsstaat; 5. Een levende Grondwet?; 6. De democratische rechtsorde. Waar hebben we het over en wat doen we daaraan?; DEEL II Koninkrijk en democratische rechtsstaat; 7. Thom de Graaf en de Koninkrijkrelaties: nuchter maar altijd betrokken; 8. Het democratisch tekort in het Koninkrijk en wat daaraan te doen; 9. In goed vertrouwen; 10. Het principe van 'comply or explain' en de voorlichting van de Raad van state; 11. Naar een betere toepassing van het internationale klimaatrecht in de Caribische delen van ons Koninkrijk; 12. Het gevoel van gelijkwaardigheid: Een bescheiden bijdrage; 13. Naar een realistische overheid voor Caribisch Nederland; DEEL III Vertrouwen van en in burgers; 14. Over de diplomademocratie en hoe die nog voor het diploma te doorbreken; 15. De rechtsstaat en kwesties van vertrouwen; 16. Burgerbeelden; 17. Een tolerante burger in de democratische rechtsstaat? Burgerschap en empathie als missing link tussen de burger en het recht; 18. Vertrouwen nader beschouwen; DEEL IV Vertrouwen en instituties; 19. Burgemeester tussen Kroon en keuze, maar welke keuze dan?; 20. Belastingen (met een spoon full of sugar); 21. Toezeggingen door overheidsfunctionarissen; 22. De Kiesraad als autoriteit; 23. Rechters over vuur: Over de toenemende politieke druk op de rechtspraak; 24. Niet naleven van rechterlijke uitspraken: het vertrouwen gebroken?; 25. Onverplicht tegemoetkomen in de democratische rechtsstaat; Deel V Belangen, macht en tegenmacht; 26. Ministeriële verantwoordelijkheid voor de uitgaven voor de monarchie; 27. Een netwerk van paden. En enkele lessen over de rechtsstaat, beleid en politiek die daar te vinden zijn; 28. Het belang van tegenmacht; 29. Besturen met gezond verstand: een pleidooi voor uitbreiding van de corrigerende werking van het evenredigheidsbeginsel; 30. Muziek in de interbestuurlijke verhoudingen? Van dissonant naar harmonie!; 31. (Regie)verantwoordelijkheid van de overheid bij het wegen van weerbaarheid, welvaart en waarden; 32. De departementen zijn te veel baas in eigen wet: Een taak voor de Hoge Drie om complexiteit te verminderen en het burgerperspectief te versterken; DEEL VI Parlement, politieke partijen en de kiezer; 33. Waarom stemmen wij op woensdag? Een parlementaire geschiedenis van verkiezingsdag; 34. Terug naar de 'pacificatiedemocratie'?; 35. De wet op de parlementaire enquête: op naar een versteviging van de parlementaire procedurele rechtvaardigheid?; 36. Partijen als ruggengraat én risicofactor: Over de rol van politieke partijen in ons staatsbestel, in het voetspoor van Thom de Graaf; 37. Online beïnvloeding, desinformatie en verkiezingen - het perspectief van de Venetiëcommissie; 38. Wetgeving voor de langere termijn; 39. De openbare ambtelijke beslisnota: meerwaarde voor de informatievoorziening; 40. Vertrouwen in verscheidenheid; 41. Komt tijd komt Raad. Tijd voor een Europese Raad van State?; 42. Voorlichting aan de Tweede Kamer: een veelzijdig instrument; 43. De staat van de Europese rechtsstaat; 44. Kennisuitwisseling in de respublica litteraria van de wetgevingsadvisering; 45. Begrotingstoezicht in uitzonderlijke tijden Stabiliteits- en Groeipact, de COVID-19 pandemie en de rol van onafhankelijke begrotingsinstituties (2018-2026)De waarde van de democratische rechtsstaat is samengesteld ter gelegenheid van het afscheid van Thom de Graaf als vice-president van de Raad van State. Thom was gericht op versterking van de democratische rechtsstaat. Steeds heeft hij benadrukt dat een vitale rechtsstaat niet zonder betrokken burgers kan. In deze bundel staat daarom de positie van burgers in de rechtsstaat centraal: de burger die wordt geconfronteerd met regels en de burger als actor. Verder komt in veel bijdragen de interactie tussen instituties aan de orde. De hoop is met deze bundel ook een bijdrage te leveren aan het verdedigen van de waarden van de democratische rechtsstaat.