deel 1 codex in context 7Ter inleiding 81 Flebotomie of aderlaatkunde 10Tekst en beeld 11De mens als microkosmos 15De middeleeuwse gezondheidsleer 172 Computus of kalenderkunde 19Latijnse kennis over de tijdrekenkunde 19De Middelnederlandse heiligenkalender 20De Latijnse heiligenkalender 22Niveau van kennis 233 Kosmologie, astrologie en het maanzodiologium 25Het Ptolemeïsch universum 25Het astrologische model 29Planetenleer 32Het maanzodiologium 33Tussentijdse balans 33Codex W2 en De Natuurkunde van het geheelal 344 Functie en publiek 36De opdrachtgever 36Evert Zoudenbalch en de opdrachtgever van Codex W2 36Codex W2 en het proces van kennisoverdracht 38Codex W2 als leerboek: mnemotechnische leermiddelen 38Codex W2 als prototype voor populaire wetenschap: de almanak 39Tot besluit: het verhaal van Codex W2 (een reconstructie) 41deel 2 editie en vertaling 431 Flebotomie 442 Computus 573 Kosmologie, astrologie en maanzodiologium 77deel 3 de verbeelding van planeten en sterrenbeelden in codex w2 127(Klara H. Broekhuijsen)deel 4 de beschrijving en analyse van wolfenbűttel, 159hab, cod. guelf. 18.2 aug. 4º(Jos A.A.M. Biemans)bijlagenBijlage 1 Verantwoording van de editie, vertaling en afbeeldingen 178Bijlage 2 Lijst met emendaties en aantekeningen 180Bijlage 3 Codex W2 en de Natuurkunde van het geheelal (Orlanda Lie) 184Bijlage 4 Tekstgetuigen van de Natuurkunde van het geheelal (Femke van Hilten) 191Bibliografie 200Personalia 206Dankwoord 207In de Herzog August Bibliothek te Wolfenbüttel (Nedersaksen) ligt een vijftiende-eeuws, papieren handschrift dat naast middeleeuwse teksten ook prachtige miniaturen bevat van de zeven planeten, de twaalf tekens van de dierenriem en allerlei natuurverschijnselen. Dit handschrift werd tussen 1460 en 1470 vervaardigd in (de omgeving van) Utrecht. Hoe en wanneer het in Wolfenbüttel terecht is gekomen, onttrekt zich aan onze waarneming. Vaststaat dat het in de zeventiende eeuw (samen met twee andere handschriften) in een leren band werd gebonden. De teksten zijn afwisselend in het Latijn en het Middelnederlands geschreven. Ze bevatten verhandelingen over aderlaten, over tijdrekenkunde, over kosmologie en astrologie en over de invloed van de maan op de aarde en haar bewoners. Welke middeleeuwse leef- en denkwereld spreekt uit deze teksten? Wat zegt de inhoud en structuur van de teksten ons over de bedoeling van degene die het boek liet maken? Hoe verhoudt het Latijn zich tot het Middelnederlands? Wie is er verantwoordelijk voor de mooie miniaturen? Al deze vragen komen in deze publicatie aan bod. Voor het eerst worden nu alle teksten (zowel de Latijnse als Middelnederlandse) uitgegeven met een vertaling in hedendaags Nederlands, samen met alle ‘illustraties’ zodat iedere belangstellende kan genieten van dit wonderschone middeleeuwse boek.