Fotograaf Arjan Bronkhorst kreeg dertig eigenaren van majestueuze panden aan de Amsterdamse grachtengordel zo ver hun deuren voor hem te openen. Staat 'de grachtengordel' voor prachtige panden of voor de chique bewoners die zichzelf graag als spraakmakende gemeenschap zien? Voor fotograaf Arjan Bronkhorst is dat een non-issue. De grachtengordel, dat zijn prachtige panden die door interessante mensen bewoond worden. In het boek dat hij ter gelegenheid van het 400-jarig bestaan van de grachtengordel wilde maken, moesten beide dus aan bod komen. En ruim. Dat bleek makkelijker gezegd dan gedaan. Bronkhorst: 'Veel bewoners zijn exclusieve en teruggetrokken mensen - uitzonderingen daargelaten - die niet klakkeloos in de media verschijnen. Over sommige grachtenhuizen was zelfs nog nooit gepubliceerd.' Maar zijn boek kwam er, nog net voor het eind van het feestjaar. Bronkhorst heeft de huizen en de bewoners 'op een karaktervolle en bijna tijdloze wijze willen portretteren, om ze op een artistiek voetstuk te plaatsen'. Als hedendaagse patriciërs en moderne regenten. Wat hem vooral is bijgebleven uit de gesprekken met de bewoners? 'Ze hebben veelal enorme inspanningen verricht om de monumentale huizen te restaureren en in stand te houden. Als dank ontvingen zij moeizame procedures over vergunningen en eindeloze discussies over millimeters en kleuraccenten.'

Alleen om de cover zou je dit boek al op je koffietafel willen hebben: wat een prachtige, verstilde foto. Zacht licht valt door de geopende luiken een gerenoveerde stijlkamer binnen, een dame in een stoel, rechte rug, serene blik. Wat denkt ze? Wat voelt ze? De foto is genomen in het woongedeelte van een dubbel pand op de Keizersgracht. Het andere deel is door de familie ingericht als museum: Nihon no Hanga, wat letterlijk Japanse prenten betekent. Het is nog maar één van de dertig majestueuze grachtenpanden die door fotograaf Arjan Bronkhorst in beeld is gebracht. Het maakt niet uit op welke pagina je het boek openslaat, je wordt in één keer een andere wereld binnengezogen. De kracht van het boek is niet alleen de wonderschone fotografie, maar ook het verhaal dat erbij wordt verteld. Dertig stadspaleizen, dertig geschiedenissen, dertig verhalen. In een groot deel van deze grachtenhuizen wordt nog gewoond en de bewoners hebben zich de grootst mogelijke moeite getroost om de panden in volle glorie te herstellen. De een heeft ervoor gekozen om het geheel in oorspronkelijke stijl te renoveren, de ander koos voor een mix van oude stijl en modern comfort. Wat alle eigenaren gemeen hebben, is de onvoorwaardelijke liefde voor hun huis. Dat je er als particuliere eigenaar een lieve duit voor (over) moet hebben, wordt ook algauw duidelijk. Je kunt dan wel de trotse bezitter zijn van een tot op de vierkante millimeter gerestaureerd grachtenpand, maar de moeite die je ervoor moet doen om tot dat resultaat te komen en het te behouden, is geen sinecure. Persoonlijke verhalen achter die vaak ingewikkelde en tijdrovende renovaties worden niet geschuwd. Het bijzondere van dit boek is dat die verhalen op een aanstekelijke manier zijn opgeschreven. Geen droog verslag met rijtjes jaartallen, maar een echt verhaal, waardoor je bijna het gevoel krijgt zelf deel uit te maken van de rijke historie van deze stadspaleizen. Je kunt het koele marmer bijna voelen, de boenwas waarmee de houten vloeren zijn ingewreven bijna ruiken en het kraken van de zoldering bijna horen. Maar ook in deze huizen wordt gewoon gewerkt, televisie gekeken, gelezen, op een hometrainer gezeten, gekookt en geslapen. Een van de gefotografeerde huizen is zelfs nog volop in verbouwing, en staat te koop. Anders dan andere fotoboeken over Amsterdams grachtenhuizen, wordt hier een compleet verhaal verteld, waardoor het niet alleen een lust voor het oog is maar tevens interessant leesvoer. Ook alle eer dus aan Marc van den Eerenbeemt en Koos de Wilt die een groot deel van de teksten voor hun rekening hebben genomen. Natuurlijk moest Bronkhorst keuzes maken en miste ik ook dingen. Zo had ik best een foto willen zien van de tuin waarin burgemeester van der Laan met zijn zoons voetbalt; als daar over wordt geschreven, wil ik er ook een plaatje bij. En zie ik dat nou goed op pagina's 407 en 408? Ik doorzoek de tekst, maar er staat niets over een zwembad. Toch is 't er een. Och, als je daar toch eens mocht wonen... Kortom, een boek om van te dromen. Bronkhorst heeft het in eigen beheer uitgegeven en het was in no-time toe aan een tweede druk. Zo'n prachtig uitgevoerd boek kan uiteraard niet in de goedkoopste prijscategorie vallen, maar voor die 49,50 heb je wel wat: 400 pagina's vol prachtige verhalen in woord en beeld, die je telkens opnieuw kunt lezen en bekijken. Als je het aanschaft, zet of leg het dan op een goed zichtbare plek in huis. Het is overigens ook een magnifiek cadeau. Met zo'n boek maak je indruk. Voor een foto-impressie kun je hier terecht. Het boek is tweetalig: alle teksten zijn zowel in het Nederlands als in het Engels afgedrukt. Tiny Fisscher

6 november 2014 Maarten Dessing 0 reacties Fotograaf Arjan Bronkhorst heeft gisteren de derde druk opgelegd van zijn fotoboek Grachtenhuizen. Hij gaf het in eigen beheer uit omdat uitgevers 'het niet aandurfden'. Het meer dan vierhonderd pagina's tellende Grachtenhuizen bevat ongeveer 350 foto's van bijzondere interieurs van een aantal Amsterdamse grachtenpanden. Het groot formaat boek (24 x 30 cm) met teksten in het Nederlands en Engels van Marc van den Eerenbeemt en Koos de Wilt kost 49,50 euro. Desondanks is het een 'ongelooflijk en onverwacht succes', aldus Bronkhorst. Precies een jaar na verschijnen zijn al bijna 6.000 exemplaren verkocht. Als de derde druk van de persen rolt zijn er straks 8.000 in druk. Voor de decembermaand verschijnt er tevens in gelimiteerde oplage een speciale editie in een linnen 'slipcase' met een fotoafdruk voor een verkoopprijs van 89,50 euro. 'Rond de boekpresentatie kreeg ik enorm veel aandacht,' vertelt Bronkhorst. 'BNR vroeg me drie dagen voor de presentatie al voor een live-radio-interview. Het Financieele Dagblad wilde de primeur in de zaterdagkrant. Ik zat zelfs bij Hart van Nederland. Dat publiek bereik je normaal niet met erfgoedhuizen. Toen was binnen drie weken de eerste druk uitverkocht.' Dat Grachtenhuizen ook daarna goed is blijven lopen, verklaart hij uit 'het binnenkijkgevoel: alleen als je 's avonds langs de grachten loopt, kun je iets van de grootse weelde van de binnenkant zien. Meestal blijven deze privéhuizen, die tot de mooiste van Nederland behoren, gesloten.' Ook de persoonlijke aandacht die de fotograaf in het boek heeft gelegd moet hebben bijgedragen aan het succes, denkt Bronkhorst. 'Dit boek komt uit mijn tenen. Alle aspecten van het boek moesten in orde zijn. De fotografie, maar zeker ook de 20.000 woorden die in het boek staan. Tot het voorwoord van burgemeester Eberhard van der Laan aan toe. Dat merken mensen: ik krijg hele dankbare mails. Heel bijzonder. Het zou daarom ook een ware uitdaging zijn voor mij om een soortgelijk boek te maken over Londen of Parijs, zoals me wel gevraagd is. Dan zou het toch eerder een Taschen-boek worden. Hoe mooi de boeken van Taschen ook zijn: je bladert ze door en koopt ze niet, omdat er net iets mist. Ik zou het anders willen doen.' Die persoonlijke aandacht is ook de reden dat Bronkhorst uiteindelijk niet met een uitgeverij in zee is gegaan. 'Uitgevers denken in formats. Is het een gelikt interieurboek? Nee. Een gids? Ook niet. Een historisch boek? Nee. Ik wilde mijn idee ook niet aanpassen aan die formats. Dan zeiden uitgevers: moet er niet een soort paspoort van ieder huis bij? Of standaard een foto van iedere buitengevel? Nee. En omdat ik het zó graag wilde maken zoals het mij voor ogen stond, heb ik het maar zelf gedaan. Met als resultaat dit enorme boekwerk van meer dan 400 pagina's in full colour.' De uitgave kostte hem een investering van tienduizenden euro's - alleen al aan de eerste druk van 3.000 exemplaren. 'En moet je alle uren die ik erin gestopt hebt, meetellen tegen een commercieel tarief? Ik vind van niet,' zegt Bronkhorst. 'Ik vond dat ik dit boek moest maken, als ode aan deze bijzondere huizen. Ik vond het ook leuk om te doen. En ik had het geld op de bank staan. Anderen kopen er misschien een auto van. Die schrijf je af en dan is het weg. Ik heb nu een investering gedaan in mijn werk. Ik heb er inmiddels ook aan kunnen verdienen. Ik kan nu uit eigen middelen de derde druk financieren.' De meeste exemplaren van Grachtenhuizen verkoopt hij via de boekhandel. 'Het meeste natuurlijk in Amsterdam, maar ook in 't Gooi loopt het erg goed. Eigenlijk wordt het boek in heel Nederland verkocht. Boekwinkels bestellen gewoon via CB. Hier en daar benader ik een boekhandel met de vraag of ze posters willen ophangen of volume willen maken. Dan zie je gelijk dat het werkt. Als boekwinkels het boek in de winkel hebben liggen wordt het verkocht, gegarandeerd. Het leuke is dat de boekhandel er goed aan verdient en kopers mij tegelijk vragen: waarom is het zo goedkoop?' De tweetalige uitgave maakt Grachtenhuizen ook interessant voor de buitenlandse markt. En dan niet alleen voor toeristen in Amsterdam. Bronkhorst verkoopt het boek nu via de webshop van zijn eigen uitgeverij aan klanten tot in de VS en Australië. Vooral in Duitsland is de belangstelling groot, nadat Der Spiegel er aandacht aan besteedde, kreeg hij honderden bestellingen - ook van boekhandels. Het mooiste zou zijn als het boek ook over de grens kon worden gedistribueerd. Bronkhorst bezocht daarom vorige maand de Frankfurter Buchmesse. Hetzelfde geldt voor nieuwe projecten. Bronkhorst richtte voor zijn boek uitgeverij Lectura Cultura op. 'Een kleine uitgeverij gespecialiseerd in boeken en andere media op gebied van kunst en cultuur,' omschrijft de uitgeverij zichzelf online. Dat suggereert dat Bronkhorst meer uitgaven wil maken. 'Ja. Met mijn eigen werk in eerste instantie, maar ik zie ook wel eens werk van collega's - heel goede fotografen - waar ik interesse in heb. Er zijn in ieder geval voldoende ideeen voor nieuwe uitgaven.' Vanaf 18 november is een aantal foto's uit de serie Grachtenhuizen te bezichtigen in het Amstel Hotel. Eerder wijdde het Amsterdam Museum een expositie aan het fotoserie.

Boekbespreking Grachtenhuizen Eind vorig jaar verscheen een ruim 400 pagina's dik fotoboek over het monumentale interieur van het Amsterdamse grachtenhuis. Zoals bij alle fotoboeken komen de paginagrote foto's op de eerste plaats. Toch zijn de teksten, geschreven door journalist Marc van den Eerenbeemt en kunsthistoricus Koos de Wilt, niet onbelangrijk. Om de foto's te waarderen, heb je enige uitleg nodig, zeker bij dit boek dat niet louter over de huizen gaat, maar ook en vooral over hun bewoners. De initiatiefnemer was fotograaf Arjan Bronkhorst. Uit zijn foto's blijkt duidelijk dat het hem niet alleen om de interieurs, maar ook om de mensen ging. Wie een zekere fascinatie voor oude huizen en hun bewoners heeft, komt in dit boek rijkelijk aan zijn trekken. De foto's staan niet op zichzelf, maar vertellen een verhaal over de eeuwenoude huizen en hun bewoners, en over tijd en vergankelijkheid, want de bewoners zijn er vaak maar even en de volgende generatie dient zich alweer aan. Soms hebben de bewoners het interieur aan hun smaak aangepast, maar meestal is het interieur min of meer gebleven zoals het al eeuwenlang is. In het laatste geval weet de fotograaf vaak een klein opmerkelijk detail te fotograferen dat die illusie van eeuwigheid doorbreekt, zoals een eigentijds beeldje op een oude marmeren schouw. In tegenstelling tot veel glossy fotoboeken die slechts rijkdom etaleren, begrijpt de fotograaf wat een huis bijzonder maakt. Het gaat hier niet om leegheid, maar om karakter. Burgemeester Eberhard van der Laan, zelf ook gefotografeerd, schreef in het voorwoord dat dit fotoboek het eerste artistieke fotoboek van Amsterdamse grachtenhuizen is. Dat klopt natuurlijk niet helemaal, maar de beelden zijn wel artistiek in de ware betekenis van het woord. Het zijn stuk voor stuk prachtige foto's; niet glossy, noch louter documentair, maar ze ontberen eveneens de vaak hinderlijk gewilde artisticiteit die veel andere fotoboeken van de grachtengordel kenmerkt. Het palet van onverzadigde kleuren - de kleur is enigszins getemperd - draagt hiertoe bij. De fotograaf heeft niets anders nagestreefd dan het verhaal te vertellen van het huis en zijn bewoners, vaak toch ook een bijzonder verhaal dat soms tot verwondering of ontroering leidt. Dat is de reden waarom ik het boek ook kan aanbevelen aan hen die niet van fotoboeken houden. Er worden slechts dertig grachtenhuizen geportretteerd, met gemiddeld iets meer dan tien foto's per huis, in totaal 350 foto's. De teksten zijn zowel in het Nederlands als het Engels. Op het voorwoord van de burgemeester volgt een enigszins rommelige inleiding van Gabri van Tussenbroek, waarin reeds een voorproefje wordt gegeven van de daarna stuk voor stuk besproken huizen. Opmerkelijk is dat de bewoners bij naam worden genoemd en dat van vrijwel alle huizen het adres wordt gegeven. Tegenwoordig komt het steeds vaker voor dat bewoners daar geen toestemming voor geven, maar voor het behoud is het juist van belang om te weten welke monumentale interieurs zich waar bevinden. Er staan een aantal bekende interieurs in, zoals die van het Museum Geelvinck Hinlopen en het Museum Van Loon, maar van sommige huizen was het interieur nog niet eerder vastgelegd. [Inloggen] Reacties Er zijn momenteel nog geen reacties op dit artikel. Alleen als u bent ingelogd, kunt u een reactie plaatsen. Welkom Vereniging Nieuws Agenda Waakhond Tijdschrift Publicaties Lid worden Beeldbank Contact Boekbespreking - Grachtenhuizen - Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad http://www.amsterdamsebinnenstad.nl/binnenstad/263/grachtenhuizen.html[28-11-2014 12:05:29] © VVAB. Op al onze teksten en afbeeldingen rust copyright. Teksten en afbeeldingen mogen alleen worden overgenomen na schriftelijke toestemming. Anderzijds moet worden opgemerkt dat de selectie van de huizen vooral door toeval bepaald lijkt; een logisch of samenhangend verband ontbreekt. Een enkel grachtenhuis blijkt eigenlijk geen grachtenhuis maar een pakhuis te zijn. In sommige huizen wordt ook niet meer gewoond zoals Museum Willet-Holthuysen en het vroegere Theatermuseum, met als gevolg dat de bewoners ontbreken, terwijl zij in de meeste hoofdstukken wel - soms zelfs prominent - in beeld komen. En niet alleen in beeld, want de bewoners komen ook aan het woord. Eén persoon laat optekenen wat voor veel grachtenbewoners geldt, namelijk dat hij nooit meer uit zijn huis weg wil. Herengracht 401, het huis van de kunstenares Gisèle d'Ailly-van Waterschoot van der Gracht neemt hiertussen een middenpositie in. Het hele huis ademt nog haar aanwezigheid, maar zijzelf komt niet in beeld omdat zij in 2013, tijdens de productie van het boek, is overleden - zonder twijfel het meest ontroerende hoofdstuk. Het is ook jammer dat de fotograaf net te laat was om Gustav Leonhardt, overleden in 2012, in zijn monumentale interieur vast te leggen. Van zijn huis is vreemd genoeg alleen het voorhuis en niet het veel interessantere achterhuis vastgelegd. Aan de andere kant kom je ook altijd te laat of te vroeg, want het fotografisch vastleggen is per definitie een momentopname. Dat geeft des te beter aan dat de bewoners in deze eeuwenoude huizen slechts passanten zijn. Alleen de huizen blijven, en, zoals Gabri van Tussenbroek in de inleiding treffend opmerkt, het lijkt soms alsof de bewoners niet zozeer hun huizen, maar de huizen hun bewoners uitzoeken. Het is opmerkelijk dat geen enkele uitgeverij brood zag in het uitgeven van dit bijzondere fotoboek en dat de fotograaf het daarom zelf maar heeft uitgegeven, in eerste instantie in een oplage van drieduizend exemplaren. Inmiddels is een tweede druk uitgebracht. Wie de foto's op groot formaat wil zien, kan een bezoekje brengen aan het Bijbels Museum waar een expositie van een deel van de foto's is ingericht. Het fotoboek smaakt naar meer en hopelijk komt er nog een vervolg. Walther Schoonenberg

Amsterdamer Patrizierhäuser: Die Pracht an der Gracht Von Gunda Schwantje Einmal 17. Jahrhundert, bitte! Der Fotograf Arjan Bronkhorst zeigt Innenleben und Bewohner der imposanten Amsterdamer Grachtenhäuser - das goldene Zeitalter der Niederlande ist hier höchst lebendig. Arjan Bronkhorst ist eingedrungen in die Häuser fremder Menschen. Hat sich zeigen lassen, wie sie leben, wie sie eingerichtet sind - und erfahren, wie Geschichte und Moderne dort aufeinandertreffen. Der holländische Fotograf hat Grachtenhäuser in Amsterdam fotografiert und zeigt eine bisher verschlossene, intime Welt, die sich hinter den uralten, prunkvollen Patrizierhäusern im Herzen von Amsterdam versteckt. ANZEIGE Er brachte ins Bild, was sich heute hinter den Fassaden der weltberühmten Grachtenhäuser aus dem goldenen Zeitalter der Niederlande verbirgt. Die Wohnhäuser reicher Kaufleute und Amtsträger wurden im 17. Jahrhundert im Grachtengürtel errichtet. Prächtiges Interieur zeigt sich dem Betrachter: mit Stuck reich verzierte Treppenhäuser, üppige Wand- und Deckenmalereien, erlesene Möbel. Außerdem porträtierte Bronkhorst die heutigen Bewohner. Die Hälfte seiner 30 dokumentierten Grachtenhäuser befindet sich in Privatbesitz. Vorgestellt werden die Bewohner sowie die jeweilige Geschichte eines Hauses von den Autoren Marc van den Eerenbeemt und Koos de Wilt. Elise Wessels-Van Houdt etwa hat in der Keizersgracht gemeinsam mit ihrem Mann zwei nebeneinander liegende Häuser gekauft. Das eine bewohnt sie mit ihrer Familie, in dem anderen richtete sie ein Museum für ihre Sammlung japanischer Zeichnungen ein. Beim Ankauf 2005 seien die Häuser in einem schlechten Zustand gewesen, berichtete die Eigentümerin den Autoren. Eine langwierige Restaurierung und Renovierung sei notwendig gewesen - ein kostspieliges Vorhaben. Sie verstehe dies als Beitrag zur Geschichte der Stadt Amsterdam, um kulturelles Erbe zu sichern. Sie wollen Fotos sehen? Tina Terras & Michael Walter seen.by Fotokunst & Fotolabor: Künstlerische Fotografie von Profis und Amateuren. Lassen Sie sich inspirieren, oder drucken und präsentieren Sie Ihre eigenen Bilder in Profiqualität. Der Ursprung: Die Stadt an der Amstel hatte sich seit dem Mittelalter in rasantem Tempo entwickelt. Der Handel florierte. Amsterdam wirkte wie ein Magnet, zog viele, auch wohlsituierte europäische Migranten an. Die gesellschaftlichen Rahmenbedingungen waren zu Beginn des 17. Jahrhunderts günstig. Die Holländer waren in Religionsfragen tolerant und sie vermehrten ihren Wohlstand. Amsterdam sollte aufblühen zur bedeutendsten Handels- und Kulturstadt Europas. Weitere Kanäle wurden um die bisherigen Grachten Singel und Kloveniersburgwal gegraben: die Herengracht, die Keizersgracht, die Prinsengracht. Sie dienten dem Warentransport und der Entwässerung des nun urbar gemachten Sumpfgebiets. Reiche Kaufleute und Amtsträger kauften die Parzellen. Millionen Pfähle wurden in den Boden gerammt. Darauf ließen Gutbetuchte die stattlichen Wohn- und Lagerhäuser bauen, Gärten anlegen. Kutschhäuser und Pferdeställe entstanden an der Rückseite der Parzellen. "Eingerahmt von Geschichte" ANZEIGE In einer einfühlsamen Einleitung beschreibt Bauhistoriker Gabri van Tussenbroek die Entstehung und Verwandlung der Gebäude. "Sie wurden im Laufe der Jahrhunderte immer wieder verändert und umgebaut. Jeder neue Bewohner versuchte auf seine Art, dem Haus einen Stempel aufzudrücken." Es möge befremdlich klingen: im Grachtengürtel sei kein Haus noch genau so wie damals, als es gebaut wurde. Doch trotz aller Anpassungen habe sich am Stadtbild nicht viel verändert, sagt van Tussenbroek. Komfortabel wohnen eingerahmt von Geschichte. In dem Haus von Cornelius Pieterszoon Hooft (1547-1626), Fischhändler und Amsterdamer Bürgermeister, leben heute der Filmproduzent Matthijs van Heijningen und Guurtje Buddenberg. Sie haben das Grachtenhaus 1999 in verwahrlostem Zustand von der Universität Amsterdam erworben, es wurde für den Lehrbetrieb genutzt. Die Renovierung sollte laut van Heijningen der Geschichte des Hauses gerecht werden, gleichzeitig wollte das Paar zeitgemäß leben. Um 1755, als das Haus schon einmal dem zu jener Zeit gängigen Architekturtrend angepasst wurde, stammen der Sandsteingiebel, das reiche Stuckwerk, der Marmor im Flur. Die vielen historischen Elemente sind heute mit der Moderne verschmolzen. Die in den Häusern verborgenen Kunstschätze kämen einem Besuch im Rijksmuseum gleich, hat Bronkhorst festgestellt. Der Fotograf hat ein gutes Auge für die reichen Details in den Patrizierhäusern. Seine Bilder scheinen so, als seien sie von Ruhe durchdrungen. Er hat die Häuser auf sich wirken lassen. Die erste Auflage seines Buches war nach einem Monat vergriffen. "Grachtenhuizen" von Arjan Bronkhorst, in niederländischer und englischer Sprache, liegt in der zweiter Auflage vor. 416 Seiten, 350 Abbildungen, 49,50 Euro plus Versand.