Inleiding Waarom een boek over het groepsklimaat in (L)VG-woongroepen? 11DEEL I THEORIE OVER GROEPSDYNAMIEK 15Hoofdstuk 1 Deel uitmaken van een (L)VG-groep 17Inleiding 171.1 Wat is een groep? 181.2 Basisbehoeft en in relatie tot de groep 191.3 Subgroepen en bondjes 201.4 Wel of niet bij de groep willen horen 22Hoofdstuk 2 Groepsdynamiek 25Inleiding 252.1 Groepsdynamiek in proces 262.2 Zingeving 272.3 Groepsrollen 282.4 Groepsnormen 292.5 Groepsdruk 292.6 Groepsconformiteit 322.7 Groepscohesie 322.8 Evenwicht 35Hoofdstuk 3 Zicht op interactie in de groep 39Inleiding 393.1 De systeembenadering 403.2 Sociale systeemtheorie 443.3 Groepsfenomenen 483.4 Interpretatie 503.5 Circulaire causaliteit 513.6 Feedback 603.7 Balans in geven en nemen 6119037 SWP - Groepsdynamiek in de verstandelijk gehandicaptenzorg v6.indd 7 08-04-19 16:36Hoofdstuk 4 Werken aan een gunstig groepsklimaat 65Inleiding 654.1 Wat is een groepsklimaat? 664.2 Het belang van een gunstig groepsklimaat 684.3 Theoretisch kader: sociale agogiek 704.4 Theoretisch kader: bepalende dimensies 744.5 Methodisch beïnvloeden van het groepsklimaat 75DEEL II INTERVENTIES 81Hoofdstuk 5 Interventies voor een stevig fundament 83Inleiding 835.1 Meerwaarde creëren 845.2 Het groepsprofiel bepalen 865.3 De fysieke omgeving passend maken 895.4 Waardevolle begeleidingsrelaties opbouwen 905.5 Doelen op elkaar afstemmen 915.6 Iedereen bij laten dragen 965.7 Ondersteunende, flexibele structuren creëren 1005.8 Interactie met de omgeving zo open mogelijk vormgeven 103Hoofdstuk 6 Omgevingsinterventies 107Inleiding 1076.1 Fysieke omgeving 1086.2 Invloed en verantwoordelijkheid met betrekking tot dewoonomgeving 1106.3 Taakverdeling 1126.4 Tafelindeling 114Hoofdstuk 7 Groepsinterventies 117Inleiding 1177.1 Begeleiden bij verandering van groepssamenstelling 1187.2 Het wij-gevoel bevorderen 1227.3 Subgroepen versterken en bondjes tegengaan 1257.4 Een groepsgesprek voeren 1277.5 Groepsrollen in kaart brengen 12919037 SWP - Groepsdynamiek in de verstandelijk gehandicaptenzorg v6.indd 8 08-04-19 16:367.6 Groepsrollen: rolverdeling beïnvloeden 1527.7 Groepsrollen: spelen met rollen 1557.8 Een systeemanalyse uitvoeren bij ongewenste dynamiek 1597.9 Begeleiden bij een confl ict in de groep 165Hoofdstuk 8 Communicatie-interventies 173Inleiding 1738.1 Ondertitelen 1748.2 Vertalen 1768.3 Dialoog voeren 1778.4 Een oplossingsgericht gesprek voeren 1788.5 Circulair interviewen en vragen stellen via een omweg 1818.6 Humor inzett en 183Hoofdstuk 9 Teaminterventies 185Inleiding 1859.1 Voorbeeldgedrag 1869.2 Teamwork 1879.3 Circulaire refl ectie als team om dynamiek te veranderen 1909.4 Cognitieve herstructurering om beeldvorming te beïnvloeden 192Hoofdstuk 10 Individuele interventies 195Inleiding 19510.1 Groepslid uit de situatie halen 19510.2 Individuele training 196Hoofdstuk 11 Beleid en Organisatie 197Dankwoord 200Eindnoten 201Bronnen 204‘Eindelijk een boek voor groepsbegeleiders waarin groepsdynamiek is toegepast op de (L)VG-zorg!’Het groepsklimaat in de verstandelijk gehandicaptenzorg is een belangrijke factor voor het welzijn en de ontwikkeling van individuele cliënten. Begeleiders hebben daarom de opgave om een positief en gunstig groepsklimaat te creëren. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want dat kan behoorlijk ingewikkeld zijn. In dit boek wordt voor het eerst beschreven hoe begeleiders in (L)VG-(woon)groepen hier methodisch aan kunnen werken.Tot nu toe moesten begeleiders zelf de vertaalslag maken van algemene kennis over groepsdynamiek naar specifiek de verstandelijk gehandicaptenzorg. De auteur maakt nu deze vertaalslag nadat ze deze kennis eerst in de praktijk heeft onderzocht. Het boek is dan ook sterk praktijkgericht: er staan veel voorbeelden in en een groot aantal interventies waarmee begeleiders meteen aan de slag kunnen.Groepsdynamiek in de verstandelijk gehandicaptenzorg is geschreven voor mbo- en hbo-groepsbegeleiders en studenten in opleiding, maar is ook bruikbaar voor gedragsdeskundigen die een begeleidersteam ondersteunen. Het boek richt zich inhoudelijk met name op woongroepen voor mensen met een lichte of matige verstandelijke beperking, waarbij veel inzichten ook bruikbaar zijn voor dagbestedingsgroepen.Aswintha Mandemaker heeft in de verstandelijk gehandicaptenzorg gewerkt als groepsbegeleider. Zij coacht en traint sinds 2009 medewerkers en teams.