De handhaving van het omgevingsrecht stond centraal tijdens een studiedag van Centrum voor Milieurecht op 9 december 2003. Dit boek bevat de bijdragen van sprekers en referenten over verschillende juridische aspecten van handhaving. Het biedt een overzicht van actuele discussies over de handhaving van het omgevingsrecht vanuit nationaal- en Europeesrechtelijk perspectief. Vanuit het nationale recht wordt o.a. ingegaan op het verschillend gebruik van het strafrecht in het ruimtelijke-ordeningsrecht en het milieurecht, de toepasbaarheid van het milieurechtelijke gedoogkader in het ruimtelijke-ordeningsrecht en de vraag naar aansprakelijkheid van de overheid bij niet-handhaving. De invloed van het Europese recht op de handhaving van milieurecht door de lidstaten wordt geïllustreerd aan de hand van recente milieurechtspraak van het Hof van Justitie. Verder wordt bezien welke gevolgen de voorkeur van de Europese wetgever om het milieurecht strafrechtelijk te handhaven, heeft voor de handhaving in Nederland. Tot slot is er aandacht voor de implementatie van het Verdrag van Aarhus door de recente voorstellen van de Europese Commissie.