Dit boek is de neerslag van het 'talentenproject', een onderzoek naar het verband tussen milieu, schoolkeuze en schoolgeschiktheid, dat het Leids Sociologisch Instituut onder leiding van Van Heek in de jaren 1961-67 uitvoerde. In dit project is onderzocht waarom jongens, afkomstig uit lagere sociale milieus, veel minder kans maakten naar het hoger onderwijs door te stromen dan jongens afkomstig uit hogere sociale milieus. Volgens de onderzoekers ging daardoor talent verloren, en dat was in de ogen van Van Heek onrechtvaardig en onwenselijk. Volgens Van Heek diende de toegang tot voortgezet en hoger onderwijs dan ook te worden gedemocratiseerd. Deze studie heeft veel in beweging gezet en aan de hand van de resultaten werden veel visies op de onderwijsproblematiek ontwikkeld.

- Frederik van Heek (1907-1987) was hoogleraar sociologie aan de Rijksuniversiteit Leiden van 1948 tot 1972.