De belangrijkste taak van de hersenen is met adequaat gedrag reageren op zintuigprikkels door het produceren van de juiste emotie. De hersenen zijn een emotiemachine. N.H.L de Jong laat zien hoe door overactiviteit van emotiecentra psychosen kunnen ontstaan. Deze overactiviteit uit zich door een te hoge productie van serotonine, dopamine of noradrenaline. Door overactiviteit van verschillende emotiecentra kunnen verschillende soorten psychosen ontstaan. De auteur denkt een plausibele verklaring te hebben gevonden voor het ontstaan van uitwassen van het bewustzijn, zoals waangedachten, hallucinaties en dwanggedachten.De Jong heeft Het willen en zijn gevolgen geschreven met de bedoeling om zelf inzicht te krijgen, maar ook om collega-patiënten inzicht te geven in het proces dat een psychose doet ontstaan. Door het begrip psychose te verduidelijken, verdwijnen onbegrip en angst en kan het predicaat "psychotisch" (en "schizofreen") uit de taboesfeer worden gehaald. Als iedereen weet wat een psychose is en hoe een psychose ontstaat, dan komt er begrip voor de mens die aan psychosen lijdt en dan verbeteren de bejegening en de behandeling.