Nog al te vaak worden de middeleeuwen voorgesteld als een armzalige periode tussen oudheid en renaissance, een 'donker gat' waarin alle kwaliteiten van Grieken en Romeinen teloor waren gegaan en daarom opnieuw ontdekt behoorden te worden in de 'renaissance'.
Deze negatieve benadering is vooral veroorzaakt door de humanisten van deze renaissance ('wedergeboorte') die op nogal hautaine wijze de eigen verdiensten lieten schitteren door ze af te zetten tegen de 'onnozelheid' van de middeleeuwer. Pas in onze tijd heeft enige relativering van het 'sublieme' van de renaissance een aanzet gegeven tot 'eerherstel' van de middeleeuwen.

Hopelijk helpen de verzamelde teksten de lezer enigszins te begrijpen wat de Franse historicus Le Goff bedoelde toen hij opmerkte: "Nooit - noch ervóór, noch erna - was het zelfbewustzijn van de intellectueel groter dan in de middeleeuwen"