Voorwoord 9Proloog 131 De arrestatie 17Select gezelschap – Naar de Euterpestraat – VanAmsterdam naarAmersfoort – Aankomst in Kamp Amersfoort2 Een stevig fundament 27Van het geloof gevallen –Keuze voor Amsterdam– Opleiding tot arts –Praktijk op het Betuwse platteland –De ‘Tielsche Kring’ –Maatschappelijke betrokkenheid – Lichaam en geest –Wetenschappelijk werk3 Jeugdjaren 47De wereld in 1902 – Het gezin Borst –De jaren in Lienden – HBS-tijd –Een klassieke tegenstelling – Een dramatische wending4 Student in Amsterdam 63Studiejaren – Studentenleven – Studiereis naar Frankrijk5 Agiko avant la lettre 73Het promotieonderzoek – Opleiding tot internist – Een crucialewaarneming –De opleiding afgerond –Wetenschappelijk onderzoek inhet Binnengasthuis – Het belang van een klinisch laboratorium6 Het tweede fundament 87Een Klinische School in het Binnengasthuis –De hoogleraren van deAmsterdamse Internistenschool7 De jaren dertig 97Erkenning als specialist – Arts en bestuurder –Werk als specialist –Wetenschappelijke ontwikkeling –De eerste publicaties –Debenoeming8 Wetenschappelijk werk: eerste periode 116Uremie en zoutretentie bij grote maagbloedingen –De betekenis van debijnier –De rol van de nier9 Bloed 125Organisatie van de bloedvoorziening in Nederland – Het bewaren vanbloed: de Borstkolf10 Een bijzondere patiënt 133Een teer gestel –Kennismaking met Borst –Weerzien in hetkamp11 De eerste oorlogsjaren 139Een dramatische fout –De gelijkschakeling – Conflict met het RodeKruis – Conflict metde faculteit geneeskunde12 Kamp Amersfoort 148Organisatie van hetkamp–De gevangenen13 Gevangen tussen prikkeldraad 155Het appèl – Aan het werk – Het recht van de sterkste – Strijd tegen dehonger –14 Sanitäter 166De kamparts – Hulp-Sanitäter – Dysenterie – Borstvoeding – Transfusiesin hetkamp– Een oude bekende – Een lugubere zaak – Het lot van deRussen – Ontslag uit hetkamp15 Verzet 179Het oorlogsarchief – Medisch Contact – Hooglerarenverzet – HetRodeKruis – Angstige momenten– Hongerwinter16 Een nieuw begin 194De zuivering aan de Universiteit van Amsterdam–De kwestie Formijne– Een tweede zuiveringsronde – Geneeskundige zorg – Getuige innaoorlogse processen – Getuige voor de kerk – Borst naar Rotterdam?17 Visiting professor 209DeRockefeller Foundation –Reisbeurs voor Amsterdamse hoogleraren–De overtocht – Eerste dag inNewYork – Ontmoeting metde pioniersvan de nierfysiologie –Nogmeer ontmoetingen –Rondreis doorAmerika – Uitstapje naar Canada – Terug in de States18 Wetenschappelijk werk: tweede periode 228Achterstallig werk –De drie typen van urineproductie – Drop en debijnier – Het meten van de centrale veneuze druk –De wet van Starlingen de zoutuitscheiding – Ideeën over de volumeregulatie – Homeostaseals model voor ziekte19 ‘Je fais la guerre’ 245Borst als docent – Borst als opleider – Borst als wetenschapper – Borstals arts – Borst als afdelingshoofd – Borst als dominantepersoonlijkheid – Borst als vriend en collega20 Pater familias 271Toenemende welvaart – Vakanties – Cultuur en politiek – Persoonlijkdrama– Een nieuw leven21 De laatste jaren 285Maatschappelijke erkenning – Afscheid – ZiektebeloopEpiloog 297Dankwoord 303Noten 305Literatuur 361Geraadpleegde archieven en collecties 371Verantwoording illustraties 373Personenregister 375Professor Jacobus Gerardus Gerbrant Borst (1902-1975) geldt als de onbetwiste leider van de 20e-eeuwse geneeskunde in Nederland. Hij beoefende het vak zoals het eigenlijk hoort: aan het bed luisterend naar de zieke en met aandacht voor diens familie, werkomstandigheden en omgeving. Daarnaast was hij een begenadigd docent. Legendarisch waren zijn colleges op de zaterdagochtend in het Binnengasthuis. Ze trokken zelfs studenten van ver buiten Amsterdam. Hele generaties artsen heeft hij de kneepjes van het vak bijgebracht, ze beschouwden zichzelf als ‘Borstkinderen’.Geer Borst was een typische exponent van de Amsterdamse internistenschool. Hij was grondlegger van het klinische onderzoek naar de regulatie van bloeddruk en volumehuishouding en verdedigde de integrale interne geneeskunde tegen deelspecialismen. Daarmee staat hij in traditie van bekende artsen als Pieter Klazes Pel, Pieter Ruitinga en Isodore Snapper. Maar meer nog dan zijn voorgangers wist hij met zijn nauwgezette observaties het pathofysiologisch onderzoek te integreren in de kliniek.In de Tweede Wereldoorlog werd Borst opgesloten in Kamp Amersfoort; na zijn vrijlating speelde hij een belangrijke rol in het hooglerarenverzet.Borst was standvastig, principieel en eerlijk. Met zijn grondige kennis en oprechte belangstelling voor de zieke medemens heeft hij een blijvend stempel op de interne geneeskunde van Nederland gedrukt.