Een kruis biedt twee mogelijkheden: je kunt eraan worden vastgenageld… of het uit vrije wil meetorsen. Een Iers gezegde, dat met dodelijke precisie neerdaalt in een verhaal waarin gekruisigd en geleden wordt. De jongen die op een heuvel aan het kruis genageld werd was achttien jaar, altijd zachtaardig geweest, in een wereld vol wreedheden en onverschilligheid. Zijn zus, die zich afvroeg of hij aan haar had gedacht toen ze de spijkers door zijn handen sloegen, werd kort daarna in haar auto door een meisje en een jongen met benzine overgoten en verbrandde levend. Wie een boek leest van de Ierse auteur Ken Bruen weet dat hij niet gespaard wordt, dus ook niet in het zesde deel van de Jack Taylor-serie, Kruis (Cross). In Galway, aan de westkust van Ierland, wentelt Taylor – ex-politieman, nu privédetective – zich rond in zijn eigen ellende en die van anderen. In een voortdurende poging om zichzelf ofwel klem te zuipen of de drank te laten staan, treft hij scheldend en (desnoods) schietend steeds meer doden op zijn pad. Het schuldgevoel over zijn onoplettendheid die het driejarige dochtertje van zijn beste vrienden het leven kostte breidt zich uit als een olievlek, door andere doden, zoals een jongere collega die een kogel voor hem opving. Ierland doet hem pijn, met gevoelens van genegenheid weet hij zich geen raad, geen wonder dat een heel slecht meisje tegen hem zegt: ‘Geloof je nou echt dat je me aan kunt, zo’n verlepte, oude zak als jij? Je hebt een gehoorapparaat, je loopt mank, je hebt een plattegrond nodig om je lul te vinden.’ Die krijgt haar trekken thuis – hoewel het verhaal uiteindelijk weer over verlies, schuld en wraak, mensen- en dierenleed gaat. Ken Bruen weet hoeveel scheermessen hij nodig heeft om zo’n verhaal indrukwekkend op te krassen. En alle wandaden, cynisme, wanhopige verlangens ook weer te geven via de muziek. Het kreunt en krijst van de pagina’s. Elvis Costello zingt Heart Shaped Bruise met Emmylou Harris. ‘Alles wat je moet weten zit in de titel, die tegen de gehavende resten aanschuurde van elk verlangen dat ik mogelijkerwijs nog koesterde.’

“Ze hadden wel even nodig om de knul te kruisigen. Niet dat hij het hun moeilijk maakte; hij was eerder meegaand. Nee, het probleem was de spijkers door zijn handen zien te krijgen – ze stuitten steeds op botten. Ondertussen mompelde de knul iets. De jongste zei, ‘Roept om zijn moeder.’ Het meisje boog zich over hem heen en zei met verbaasde stem, ‘Hij is aan het bidden.’ Wat had ze dan verwacht – een liedje?” Vrolijk makende zwartgalligheid bestaat. Wie daaraan twijfelt zou eens een boek uit de Jack Taylor-serie van Ken Bruen moeten lezen. Taylor is een sociaal onaangepaste en drankzuchtige vijftiger die ooit om een onverkwikkelijke reden uit het Ierse politiekorps is gegooid en sindsdien tegen wil en dank privédetective is. Hij schopt tegen een maatschappij die voortdurend harder terugschopt. Door zijn verslaving, gewelddadigheid en ontembare cynisme heeft hij vele vijanden gemaakt. Slechts een enkeling ziet dat Taylor vooral een slachtoffer is en dat er een blanke pit in hem schuilt. Al zou hij dat zelf ten stelligste ontkennen. Kruis is de zesde titel uit de serie, waarvan tot op heden alleen deel één en vijf werden vertaald. Dat is niet alleen vreemd, maar vooral jammer, omdat een aantal belangrijke gebeurtenissen uit Taylors ellendige verleden voor Nederlandse lezers die met Kruis ‘instappen’, of met het vorige boek Priester, onderbelicht blijven. Aan de andere kant, ook zonder voorkennis blijft er meer dan genoeg te genieten over. Want hoe ellendig Taylor zich ook voelt en hoe schrijnend zijn situatie ook is, zijn zwarte humor biedt hem - en de lezer - immer redding. Het brengt rust tijdens verontrustende gebeurtenissen. In Ken Bruens eigen woorden: ‘Dé manier om ellende te verwerken, is door het licht te houden.’ Hoewel in Kruis wordt gespeurd naar zowel een hondenvanger als een gezin dat gezamenlijk een jonge knul kruisigde, doet dit er eigenlijk niet zo heel veel toe. Het vormt vooral een decor voor Taylors strijd met zichzelf. Dit maakt Kruis minder geschikt voor de liefhebber van een complexe puzzel. De kracht van Kruis ligt in het feit dat het af en toe heerlijk is om te zwelgen in melancholie. Bovendien heeft Taylor lak aan vrijwel iedereen die autoriteit uitstraalt en zijn de dialogen met zijn ‘aartsvijanden’ pastoor Malachy en hoofdinspecteur Clancy prijswinnend op het gebied van trefzekerheid en scherpte. Na het lezen van een Jack Taylor-verhaal ziet zelfs de grootste somberman weer wat zonneschijn. En daarvan kunnen we in de komende wintermaanden allemaal wel een portie gebruiken.