Hoofdstuk 1: Cultus in context1.1 Maria alom1.2 Maria als hoeksteen van de samenleving1.3 De bedevaart naar wonderdoende objecten1.4 Maria versus Maria1.5 Vraagstelling en casestudies: drie steden, vier Maria’s1.6 Methodologische uitgangspunten1.7 Cultus en contextHoofdstuk 2: Maria beleven2.1 Maria in het hoofd en in het hart2.2 Mens en Beeld2.3 Maria als levende heilige2.4 Mateloze materie2.5 Maria als totaalervaring2.6 Sacrale ruimte2.7 SmeltkroesHoofdstuk 3: De Zoete Vrouw van ’s-Hertogenbosch3.1 Een voortdurend succes3.2 ‘Een veste ende een slot ons lands op dat einde’3.3 Het beghinsel: de oorsprongslegende van de Zoete Vrouw3.4 Bronnen3.5 De verering van de Zoete Vrouw tot 16293.6 De verering van de Zoete Vrouw na 16293.7 Maria met haar mensen3.8 Maria’s boodschap3.9 Een geschiedenis van conflict?3.10 ConclusieHoofdstuk 4: Onze-Lieve-Vrouw ter Eem van Amersfoort4.1 Tot stof vergaan4.2 Een eigengereide kapittelstad4.3 In het water gevonden: de oorsprongslegende van Onze-Lieve-Vrouw ter Eem4.4 Bronnen4.5 De verering van Onze-Lieve-Vrouw ter Eem tot 15454.6 De verering van Onze-Lieve-Vrouw ter Eem na 15454.7 Maria met haar mensen4.8 De Christocentrische devoties in de Sint-Joriskerk4.9 De relatie tussen de Sint-Joriskerk en de Onze-Lieve-Vrouwekerk4.10 ConclusieHoofdstuk 5: Onze-Lieve-Vrouw van Gratie van Scheut5.1 Het weggestopte beeldje in de zijkapel5.2 Een versnipperde stad5.3 Het beeldje van de schaapherder: de oorsprongslegende van Onze-Lieve-Vrouw van Gratie5.4 Bronnen5.5 De verering van Onze-Lieve-Vrouw van Gratie5.6 Maria en haar mensen5.7 De rol en motieven van het stadsbestuur5.8 Onze-Lieve-Vrouw van Zavel5.9 ConclusieHoofdstuk 6: In het ritme van de stad6.1 De biografieën van vier Maria’s6.2 De casestudies6.3 Een ontwikkelingsmodel6.4 Maria in de stad6.5 Leven met MariaBijlage 1: Getuigen in het mirakelboek van de Zoete Vrouw van ’s-HertogenboschBijlage 2: Leden van de Lofbroederschap in AmersfoortBijlage 3: Wonderen van Onze-Lieve-Vrouw van Gratie van ScheutLiteratuurlijstSummaryDankwoordIn de laatmiddeleeuwse Nederlandse steden was de maagd Maria overal aanwezig. Haar beeltenis was overal te zien. Al die Mariale artefacten konden in potentie wonderen gaan doen. Wanneer dat het geval was, konden de thuissteden pelgrims aan gaan trekken en zich ontwikkelen tot bedevaartplaatsen.Leven met Maria gaat over wat er gebeurde tussen de bewoners van een laatmiddeleeuwse stad wanneer een Mariabeeld wonderen begon te verrichten. Er waren altijd mensen die het Mariabeeld vanaf het eerste moment steunden, maar het kon ook voorkomen dat er groepen binnen de gemeenschap waren die helemaal niet zaten te wachten op een nieuwe wonderdoener. Wat gebeurde er dan? Hoe kon het dat sommige wonderdoende Mariabeelden in rap tempo de harten van de mensen in hun thuisstad en ver daarbuiten veroverden en andere niet?Aan de hand van de geschiedenissen van de Zoete Vrouw van ’s-Hertogenbosch, Onze-Lieve-Vrouw ter Eem van Amersfoort en Onze-Lieve-Vrouw van Gratie van Scheut beschrijft Lianne van Beek de (groeps)processen die plaats konden vinden rondom wonderdoende Mariabeelden en werkt zij een ontwikkelingsmodel voor deze devoties uit. De verering van deze Mariabeelden moest stap voor stap haar plek vinden binnen de samenleving. De beelden konden verschillende soorten functies toegekend krijgen binnen hun steden, afhankelijk van wat de stad op dat moment nodig had.Individuen en groepen konden op allerhande manieren uiting geven aan de band die zij voelden met het Mariabeeld. Omdat men geloofde dat Mariabeelden handelende, levende personen waren, ging het hier om wederzijdse relaties, waarbij het Mariabeeld zelf ook relaties initieerde. Men leefde daadwerkelijk mét Maria. De Moeder Gods kon zo een van de bewoners van een laatmiddeleeuwse stad zijn.