Inleiding 7Begripsbepalingen 151 Hoogliedberijmingen in de religieuze cultuur van de NoordelijkeNederlanden 171.1. De strijdende kerk 171.2. Historische context 211.3. Ontwikkeling op religieus terrein 231.4. De Bijbel in de volkstaal 261.5. Omgang met de Bijbel 281.6. Geloofsbeleving in de praktijk 291.7. Visie op huwelijk en seksualiteit 301.8. De exegese van het Hooglied in de zeventiende eeuw 331.9. Het Hooglied in liedbundels 381.10. Vocale traditie en het kerkelijke lied 402 Wat voorafging aan zeventiende-eeuwse Hoogliedberijmingen 432.1. Exegetische benaderingen in de joodse traditie 432.2. Rabbijnse visies op het Hooglied 462.3. Het Hooglied in de vroegchristelijke traditie 472.4. Middeleeuwse exegetische benadering van het Hooglied 502.5. Het Hooglied in de middeleeuwse monastieke cultuur 512.6. Het Hooglied in de traditie tijdens de Reformatie 562.7. Literaire bewerking van het Hooglied vanaf de Middeleeuwen 582.8. Zestiende-eeuwse geestelijke lyriek 662.9. Muzikale vertolking van het Hooglied 683 De versificatie van het Hooglied 713.1. Humanistische invloed en filologische ontwikkeling 713.2. Vertolking van de Heilige Schrift 723.3. De allegorie als stijlmiddel 743.4. Het Hooglied als Hebreeuwse poëtische tekst 753.5. Het Hooglied als dialoog 773.6. Hoogliedversificatie als literair proces 783.7. Rijmloze verzen en metrum 783.8. Het Hooglied als bucolische zang 813.9. Het Hooglied als zangtekst 833.10. Functie van het Hooglied als zingbare tekst 884 De dichters en hun Hoogliedberijmingen 914.1. Karel van Mander (1548-1606) 934.2. Jacob Beeckman (1590-1629) 1044.3. Jacobus Revius (1586-1658) 1184.4. Hieronymus Vogellius (ca. 1579-1654) 1394.5. Samuel Ampzing (1590-1632) 1564.6. Arnoldus Altius (ca. 1606-1653) 1664.7. Jacob Cats (1577-1660) 1744.8. Franciscus Nicolai de Wael (1594-1670) 1834.9. Johan de Brune (1588-1658) 1904.10. Anoniem/Hendrick Jansz. Prins (?-1667) 2245 Slotbeschouwing 2395.1. Populariteit van het Hooglied 2395.2. Ontstaan van het fenomeen Hoogliedberijmingen 2405.3. Hoogliedberijmingen in een religieus gereformeerd milieu 2405.4. De religieus-maatschappelijke achtergrond van de auteurs 2415.5. Het gebruik van bronnen 2425.6. De analyse van verstechnische aspecten 2435.7. De verhouding dichterlijke vrijheid versus Schriftuurlijkegebondenheid 2445.8. Literaire presentatie en het sacrale karakter van het Hooglied 2465.9. De melodieën van Hoogliedberijmingen 2475.10. Hoogliedberijmingen in een maatschappelijke, theologische enliteraire context 2485.11. Functie van Hoogliedversificaties 2495.12. Hoogliedberijmingen na 1650 251Geraadpleegde archieven 253Digitale appendix 255Bibliografie 257Personenregister 275Het Hooglied, bekend in het Hebreeuws als Shir Hashirim (‘Het Lied der Liederen’), is een uitzonderlijk Bijbelboek: het kent geen plot, maar is een gedicht (volgens de overlevering van de hand van koning Salomo zelf) met als onderwerp de zuivere liefde tussen bruidegom en bruid in een arcadische sfeer van herders en schapen, wijngaarden, vossen en vogelzang. In de joodse traditie wordt het Hooglied gezien als een symbolisch geestelijk lied. Aan het begin van de zeventiende eeuw ontstaat in de Nederlanden echter een opmerkelijk religieus poëtisch fenomeen: het Hooglied wordt herhaaldelijk berijmd. Een groot deel van deze berijmingen is op melodie gezet om dienst te doen als zingbare tekst.Dit boek belicht een tiental van deze Hoogliedberijmingen. Daarbij wordt stilgestaan bij het milieu waarin de berijmingen zijn ontstaan, de dichters, hun beweegredenen, het proces van versificatie en de functie van muzikale vertolking.'Deze originele studie ontsluit ten onrechte vergeten Hoogliedberijmingen van Nederlandse dichters uit de zeventiende eeuw en hun fascinerende interdisciplinaire context.'– Prof. dr. A.A. Clement, hoogleraar Muziekwetenschap aan de Universiteit Utrecht