Recensie geplaatst op de site www.patientervaringsverhalen.nl Recensent: Trudy Pouw Stichting Geheim Geweld en Stichting Anton Constandse: ‘Met wilskracht naar herstel: overleven na kindermishandeling.’ Uitgeverij De Brouwerij, Maassluis, 2010. ISBN 9789078905486 (Mishandeling /Seksueel Misbruik/Geestelijke gezondheidszorg/PTSS/ ED/2) www.uitgeverijdebrouwerij.nl Soort boek/Stijl/Ziekte: Onder leiding van Hameeda Lakho bundelden de Stichting Anton Constandse en de Stichting Geheim Geweld vijftien interviews met mensen die in hun jeugd zijn mishandeld. Enkele verhalen verschenen al eerder in tijdschriften als Flair en Vriendin. Doel van deze bundeling is het ondersteunen van lotgenoten en het bewust maken van hulpverleners en politici. Over de schrijver: Hameeda Lakho (1964) werd zelf als kind ernstig mishandeld door haar vader en stiefmoeder. Ze leefde jarenlang in de veronderstelling dat haar moeder en jongere zus dodelijk zouden zijn verongelukt bij een verkeersongeval. Na dertig jaar ontdekte Lakho dat haar moeder en zus nog leven, in Pakistan. Haar vader bezocht haar moeder regelmatig en samen kregen ze nog een zoon. Het levensverhaal van Lakho is één van de indrukwekkende ervaringsverhalen in dit boek. Eerdere autobiografische uitgaven van Lakho zijn: Verborgen Tralies (2000), Gebroken Cirkel (2003) en Geheim Geweld (2005). Lakho richtte in 2005 de Stichting Geheim Geweld op. De Stichting zet zich in voor slachtoffers van kindermishandeling. De Stichting Anton Constandse zet zich in voor mensen met een langdurige psychische beperking. De Stichting biedt hen een thuis en persoonlijke begeleiding. Korte beschrijving: Van grove mishandeling tot mis-be-handeling, door (stief-) ouders, grootouders, buurmannen: de vijftien verschillende ervaringsverhalen laten zien hoe het lijden zich nestelt onder de huid van de betrokkenen. Eenmaal ontsnapt aan de bedreigende omstandigheden van hun jeugd pakken de slachtoffers het leven weer op. Dat gaat met vallen en opstaan. ‘Vroeger dacht ik dat als ik volwassen zou zijn dat dan alles over zou zijn, maar ik ontdekte dat het leven dan pas begon. (...) Steeds maar weer opnieuw probeer ik om perfect te zijn omdat ik nog altijd denk dat dat van mij wordt verwacht. Doodmoe word ik ervan om aan die eisen te moeten voldoen,’ aldus Paula, één van de geinterviewden. De slachtoffers lijden aan psychische problemen, zoals bordeline, post traumatische stress en ook aan lichamelijke klachten. Ze worden zich bewust van het gemis aan veiligheid, zoeken naar verlichting, zoeken naar een manier om het leven vorm te geven. Monda omschrijft dit proces als opbouwen en ontwikkelen. Zij meent: ‘Herstellen doe je bij iets dat eerst goed en heel was, en daarna ging het stuk. (...) Ik was ‘niets’ en vanuit dat niets heb ik me ontwikkeld en weten op te werken tot de persoonlijkheid die ik nu ben.’ In verschillende interviews komt naar voren dat men zich niet altijd gehoord voelt bij de hulpverleners. Goede hulp is moeilijk te vinden. Victor vond uiteindelijk baat bij een psycholoog die hem kon uitleggen waarom hij is zoals hij is, waarom hij zich op een bepaalde manier gedraagt, waarom hij op een bepaalde manier reageert. Eerder gepubliceerde verhalen worden aangevuld met meer recente interviews en bieden zo stukje bij beetje een breder perspectief. Nieuwe anekdotes, als lezer realiseer je je dat er veel nog niet is verteld. Deze bundel vol aangrijpende ervaringsverhalen laat zien dat de gevolgen van kindermishandeling voortduren, een leven lang. Citaten: pag. 26: ‘Mijn vader speelde gitaar en mijn moeder zong alle nummers uit volle borst mee. Ik was het beleefde, energieke meisje dat stapelgek was op haar vader. En die nooit sprak over wat er elke ochtend gebeurde. Zo was ik door hem ‘geprogrammeerd’: het was ons geheim. Mijn moeder heeft nooit met zoveel woorden gezegd dat ze wist wat er tussen ons gebeurde. Maar ze wist het wel, dat bleek later toen ze van hem wilde scheiden.’ pag. 87: ‘Ik doe creatieve dingen, zoals schilderen, foto’s maken en djembe en klarinet spelen. Als ik zo bezig ben, voel ik me weer net zo vrij als wanneer ik vroeger met de houtwormen speelde. Dat deel van mij is vrolijk, lacht, geniet van het leven. Een ander deel van mij is nog altijd doodsbang. Doodsbang dat ik niet goed genoeg ben. Dat ik toch een duivelskind ben, dat geen recht heeft op bestaan. Dat deel van mij durft eigenlijk nog steeds geen adem te halen. Want dat deel vreest dat ik, als het ooit uitkomt, opnieuw word opgesloten. Net als vroeger. Maar dan voorgoed.’ Pag. 89: ‘Het is vreemd dat er niet goed naar cliënten wordt geluisterd in de hulpverlening. Naar mijn mening is iedereen namelijk zelf zijn beste behandelaar.’ Pag. 101: ‘Hoe komt het dat sommige mensen in staat zijn zelfs het beroerdste verleden te overwinnen, terwijl anderen aan alle kanten bevoorrecht zijn, maar vast blijven zitten in de problemen.’ Pag. 142: ‘Vroeger dacht ik dat als ik volwassen zou zijn dat dan alles over zou zijn, maar ik ontdekte dat het leven dan pas begon.’ Pag. 171: ‘Als men ooit eens de prijs zou berekenen die onze samenleving betaalt voor het geweld tegen en misbruik van kinderen, een probleem waaraan nog steeds te weinig wordt gedaan, zouden we steil achterover slaan.’