Artikel 13b Opiumwet – ook wel de Wet Damocles genoemd – geeft de burgemeester de bevoegdheid om een last onder bestuursdwang op te leggen indien soft- of harddrugs in of nabij woningen of lokalen worden ‘verkocht, afgeleverd of verstrekt dan wel daartoe aanwezig’ zijn. Dit betekent in de praktijk dat de burgemeester een waarschuwing geeft, een last onder dwangsom oplegt of een woning, lokaal of perceel sluit. In 2021 publiceerden Bruijn en Vols de eerste monitor over de toepassing van deze bevoegdheid in de periode 2018-2020. In deze tweede monitor (2021-2023) onderzoeken Schipaanboord, Bruijn en Vols hoe vaak en op welke wijze de burgemeester de bevoegdheid toepast, welke verschillen er tussen gemeenten bestaan, hoe vaak burgers rechtsbescherming zoeken en hoe succesvol zij zijn in het aanvechten van besluiten. Door gebruik te maken van grootschalige kwalitatieve en kwantitatieve jurisprudentieanalyses, een beleidsanalyse, en een landelijke enquête onder gemeenten, biedt dit rapport een uniek beeld van de bestuurlijke aanpak van drugsproblematiek. Het bevat concrete aanbevelingen voor de wetgever en uitvoeringspraktijk. De gevolgen en effecten van de toepassing van de bevoegdheid worden in een afzonderlijke studie, uitgevoerd in samenwerking met Pro Facto, nader geanalyseerd. Deze studie wordt tegelijkertijd met de monitor door WJS Uitgevers gepubliceerd.