Geen volk van ja-knikkers: Een verrassende kijk op de stemming tijdens het nationaalsocialisme
Waren de Duitsers na 1933 een volk dat alles wat het naziregime deed prachtig vond en toejuichte? Volgens de heersende opinie zou de meerderheid van de Duitsers na 1933 zijn meegesleept door nationale euforie en het gevoel dat nu alles anders zou worden. Verrassend snel zouden ze zich achter de nieuwe machthebbers hebben geschaard. Dit beeld houdt hardnekkig stand en bepaalt tot op de dag van vandaag onze voorstelling van Hitlers machtsovername en zijn gevolgen. Dit beeld van een zogenaamde 'toestemmingsdictatuur' wordt in het nieuwe boek van Peter Longerich - een van de meest vooraanstaande historici van het nationaalsocialisme en auteur van talloze bestsellers - radicaal ter discussie gesteld. Op basis van duizenden contemporaine rapporten, afkomstig van uiteenlopende instanties binnen de nazidictatuur én van sociaaldemocratische organisaties in ballingschap, die in hun geheel nooit eerder systematisch zijn onderzocht, presenteert Longerich de eerste alomvattende studie van de stemming onder de Duitse bevolking in het Derde Rijk. Zijn analyse maakt duidelijk dat de onvrede met het regime in de samenleving veel groter was dan tot nu toe werd aangenomen. In alle bevolkingsgroepen - van boeren en arbeiders tot de burgerlijke middenklasse - was de kritiek breed aanwezig. De zogenoemde Volksgemeinschaft blijkt dan ook vooral een mythe van de nazipropaganda. Een onthullend en confronterend boek dat het beeld van de fundamenten en machtsbasis van het nationaalsocialistische regime blijvend zal veranderen.
Recensies
Longerich heeft een knappe prestatie geleverd door een imposante hoeveelheid bronnen te analyseren en de aandacht te vestigen op nog onvoldoende onderkende vormen van protest in nazi-Duitsland. Hij draagt bij aan de ontkrachting van verschillende hardnekkige mythes over de goede dingen die Hitler zou hebben gedaan, zoals het verbeteren van de levensstandaard voor arbeiders.
HIstoriek
Vervalt geenszins tot vergoelijking, maar laat integendeel op begrijpelijke en verdienstelijke wijze zien hoe een regime een bevolking zelfs dan kan domineren wanneer die eigenlijk afwijzend is ingesteld, maar zich niet verzet.
Neue Züricher Zeitung
Er ontstaat een gedetailleerd beeld van een bevolking die het nationaalsocialistische regime weliswaar grotendeels accepteerde, maar er vaak sceptisch tegenover stond. Longerich laat zien dat instemming vaak voortkwam uit angst, pragmatisme of druk - niet uit onvoorwaardelijke overtuiging. Vooral de weergave van sociale spanningen is geslaagd: bijvoorbeeld teleurgestelde arbeiders, verarmde boeren of jeugdprotest. Deze "stemmingsgeschiedenis" stelt gangbare narratieven van een hechte volksgemeenschap ter discussie. Nieuwe, nuancerende inzichten in de passieve medeverantwoordelijkheid van het "midden van de samenleving".
Geen volk van ja-knikkers: Een verrassende kijk op de stemming tijdens het nationaalsocialisme
Waren de Duitsers na 1933 een volk dat alles wat het naziregime deed prachtig vond en toejuichte? Volgens de heersende opinie zou de meerderheid van de Duitsers na 1933 zijn meegesleept door nationale euforie en het gevoel dat nu alles anders zou worden. Verrassend snel zouden ze zich achter de nieuwe machthebbers hebben geschaard. Dit beeld houdt hardnekkig stand en bepaalt tot op de dag van vandaag onze voorstelling van Hitlers machtsovername en zijn gevolgen. Dit beeld van een zogenaamde 'toestemmingsdictatuur' wordt in het nieuwe boek van Peter Longerich - een van de meest vooraanstaande historici van het nationaalsocialisme en auteur van talloze bestsellers - radicaal ter discussie gesteld. Op basis van duizenden contemporaine rapporten, afkomstig van uiteenlopende instanties binnen de nazidictatuur én van sociaaldemocratische organisaties in ballingschap, die in hun geheel nooit eerder systematisch zijn onderzocht, presenteert Longerich de eerste alomvattende studie van de stemming onder de Duitse bevolking in het Derde Rijk. Zijn analyse maakt duidelijk dat de onvrede met het regime in de samenleving veel groter was dan tot nu toe werd aangenomen. In alle bevolkingsgroepen - van boeren en arbeiders tot de burgerlijke middenklasse - was de kritiek breed aanwezig. De zogenoemde Volksgemeinschaft blijkt dan ook vooral een mythe van de nazipropaganda. Een onthullend en confronterend boek dat het beeld van de fundamenten en machtsbasis van het nationaalsocialistische regime blijvend zal veranderen.
Recensies
Longerich heeft een knappe prestatie geleverd door een imposante hoeveelheid bronnen te analyseren en de aandacht te vestigen op nog onvoldoende onderkende vormen van protest in nazi-Duitsland. Hij draagt bij aan de ontkrachting van verschillende hardnekkige mythes over de goede dingen die Hitler zou hebben gedaan, zoals het verbeteren van de levensstandaard voor arbeiders.
HIstoriek ·
Vervalt geenszins tot vergoelijking, maar laat integendeel op begrijpelijke en verdienstelijke wijze zien hoe een regime een bevolking zelfs dan kan domineren wanneer die eigenlijk afwijzend is ingesteld, maar zich niet verzet.
Neue Züricher Zeitung
Er ontstaat een gedetailleerd beeld van een bevolking die het nationaalsocialistische regime weliswaar grotendeels accepteerde, maar er vaak sceptisch tegenover stond. Longerich laat zien dat instemming vaak voortkwam uit angst, pragmatisme of druk - niet uit onvoorwaardelijke overtuiging. Vooral de weergave van sociale spanningen is geslaagd: bijvoorbeeld teleurgestelde arbeiders, verarmde boeren of jeugdprotest. Deze "stemmingsgeschiedenis" stelt gangbare narratieven van een hechte volksgemeenschap ter discussie. Nieuwe, nuancerende inzichten in de passieve medeverantwoordelijkheid van het "midden van de samenleving".
NSTC 501653434 · CB-relatie 9479591 · Bijgewerkt 6 augustus 2026
Cookies voor statistiek We meten anoniem hoe de site gebruikt wordt om zoeken te verbeteren. Zonder toestemming meten we alleen geaggregeerd, zonder cookies.