JAAP LE POOLE gold in socialistische kring als de gedoodverfde opvolger van Drees. Maar het liep anders. In 1948 kwam er een abrupt einde aan zijn Kamerlidmaatschap, omdat hij weigerde het Pvd A-beleid over Indonesi e steunen. In de jaren die volgden, eindigden zijn vele ambtelijke f'uncties steevast in conflicten. Het was typerend voor le Poole.
In de Tweede Wereldoorlog was le Poole onder meer betrokken bij het illegale Vrij Nederland, verrichtte hij inlichtingenwerk en bood hij hulp aan joodse onderduikers. Le Poole was eind 1940 een van de zeer weinige Nederlandse ambtenaren die de ari erklaring niet tekenden. In 1944 werd hij secretaris van het College van Vertrouwensmannen, een groepje politieke kopstukken dat de regering in Londen had aangowezen om haar na de Duitse capitulatie te vertegenwoordigen. Na de oorlog ijverde le Poole voor de re egratie van duizenden gearresteerde NSB-ers en later voor de vrijlating van de Drie van Breda. Ook zette hij zich in voor de emancipatie van vrouwen en de liberalisering van het drugsbeleid, en had hij als een van de eersten een euthanasieverklaring op zak.
Voor Jaap le Poole ging vrijheid boven alles. Hij streed zijn hele leven hartstochtelijk en compromisloos voor een betere maatschappij. Op oorlogspad is een portret van een idealist die altijd verzetsman is gebleven.
HINKE PIERSMA is als onderzoeker verbonden aan het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie. Zij promoveerde in 2005 op De Drie van Breda. Duitse oorlogsmisdadigers in Nederlandse gevangenschap 1945-1989.
Het College van Vertrouwensmannen, 1945. Jaap le P'oole staande, vierde van rechts.