Voorwoord 9Inleiding 11Voor wie en waarom? 11Leeswijzer 12DEEL 1 Theorie 151 Autisme en de prikkelverwerking en waarneming 17Waarneming 17Gedrag versus oorzaak 19Wat zijn prikkels? 22De zintuigen 232 Overprikkeling 25Wat is overprikkeling? 25Overprikkeling en stress 25ASS en ADHD 273 De methodiek Overprikkeling voorkomen 29Aanleiding 29Resultaten 3017125 SWP - Overprikkeling voorkomen_2de DRUK v2.indd 5 27-09-17 14:37Uitleg methodiek 31Prikkelmanagement 32DEEL 2 Overprikkeling voorkomen 354 Methodiek doelen 375 Signaleren 41De prikkels 41De symptomen 426 Herkennen 45Inzicht leidt tot uitzicht 457 Doen! 49Rust nemen 50Je dagelijkse planning aanpassen 53Je woonomgeving aanpassen 63Je werkomgeving aanpassen 64DEEL 3 Omgaan met eisen van de omgeving en opkomenvoor je grenzen 658 Communicatie en assertiviteit 67Wat is assertiviteit? 68Verwachtingen duidelijk maken 709 Interne prikkels 71Voorspelbaarheid en duidelijkheid 71Situaties van buitenaf 7117125 SWP - Overprikkeling voorkomen_2de DRUK v2.indd 6 27-09-17 14:37Problemen oplossen 72Niet-helpende gedachten 72DEEL 4 Bijlagen 751 Vragenlijst hypergevoeligheid 772 Prikkeloverzicht 833 Overprikkeling herkennen 854 Stressmeter 875 Strategieën om stress en overprikkeling te verminderen 896 Blanco weekplanning 917 Blanco to do-lijst 938 Vragenlijst assertiviteit 959 Vragenlijst verwachtingen duidelijk maken 9910 Checklist verwachtingen duidelijk maken 10311 Checklist een autismevriendelijke omgeving 10512 Checklist probleemherkenning 10913 Problemen oplossen in vijf stappen 11114 Smart – doelgericht werken 11515 Lastige situaties 11716 Niet-helpende denkpatronen 11917 Hulpmiddelen en overige mogelijkheden 121Deel 5 ONDERPRIKKELING BIJ AUTISME EN/OF ADHD 12310 Onderprikkeling 125Wat is onderprikkeling? 126De ijsbergtheorie 127Symptomen en gedrag 127Het sensorisch systeem 12817125 SWP - Overprikkeling voorkomen_2de DRUK v2.indd 7 27-09-17 14:37Fluctuatie 129De wisselwerking tussen overprikkeling en onderprikkeling 130Het sensorisch profiel 130Gevolgen 131Stimmen 132DEEL 6 Onderprikkeling voorkomen 13311 Wat kun je aan onderprikkeling doen? 135Mogelijke interventies 136Wat kun je met onderprikkeling doen? 137DEEL 7 Bijlage onderprikkeling 13912 Vragenlijst hypogevoeligheid 14113 BLOG: Janneke – Sloom, slomer, sloomst... 14714 BLOG: Toeps – Een pleidooi voor positieve prikkels 15115 BLOG: Adrianne van Doorn – Pijn voelen 157Nawoord 161Dank 163Literatuur 164In deze druk naast overprikkeling nu ook extra aandacht voor onderprikkeling en hoe hiermee om te gaan.In deze 4e druk is nu ook extra aandacht voor onderprikkeling en hoe hiermee om te gaan.Een groot deel van de mensen met een autismespectrumstoornis (ASS) en/of AD(H)D kampen gedurende hun hele leven met een overgevoeligheid voor prikkels. Overgevoeligheid kan leiden tot serieuze lichamelijke en/of psychische klachten, zoals vermoeidheid, labiliteit, hoofdpijn, paniekaanvallen en in ergere gevallen burn-out of hartklachten. Welke klachten dat zijn en welke situaties aanleiding tot overprikkeling geven, is, net als de overgevoeligheid zelf, per persoon verschillend.Overprikkeling voorkomen is een nieuwe methodiek die zeer praktisch toepasbaar is. Met behulp van de methodiek kunnen overgevoelige mensen zelf signalen en symptomen van overprikkeling herkennen en traceren. Daarna kunnen de diverse vormen van overprikkeling worden aangepakt door daar adequaat op te reageren.De methodiek is stapsgewijs opgebouwd en kan mensen met overgevoeligheid voor prikkels leren hier beter mee om te gaan. Uiteraard is dit boek ook zeer geschikt voor coaches en begeleiders die mensen extra goed kunnen helpen beter om te gaan met hun overprikkelende klachten en reacties.Barbara de Leeuw is autismecoach en pedagoog en werkt vanuit haar praktijk Praktisch Autisme voornamelijk met (jong)volwassenen met ASS/AD(H)D. Zelf heeft zij PDD-NOS en ADHD.Een groot deel van de mensen met een autismespectrumstoornis (ASS) en/of AD(H)D kampen gedurende hun hele leven met een overgevoeligheid voor prikkels. Overgevoeligheid kan leiden tot serieuze lichamelijke en/of psychische klachten, zoals vermoeidheid, labiliteit, hoofdpijn, paniekaanvallen en in ergere gevallen burn-out of hartklachten. Welke klachten dat zijn en welke situaties aanleiding tot overprikkeling geven, is, net als de overgevoeligheid zelf, per persoon verschillend.Overprikkeling voorkomen is een nieuwe methodiek die zeer praktisch toepasbaar is. Met behulp van de methodiek kunnen overgevoelige mensen zelf signalen en symptomen van overprikkeling herkennen en traceren. Daarna kunnen de diverse vormen van overprikkeling worden aangepakt door daar passend op te reageren.De methodiek is stapsgewijs opgebouwd en kan mensen met overgevoeligheid voor prikkels leren hier beter mee om te gaan. Uiteraard is dit boek ook zeer geschikt voor coaches en begeleiders die mensen extra goed kunnen helpen beter om te gaan met hun overprikkelende klachten en reacties.