INHOUD Introductie 9Leeswijzer 10Belangrijke begrippen 10Deel 1: De doelgroep in beeld1. Triple problematiek 15Drie soorten problemen 15Een diverse doelgroep 20Tussen wal en schip 222. Een veelvoorkomend verschijnsel 27Comorbiditeit 27Psychische stoornis en verslaving 29Psychische stoornis bij mensen met een licht verstandelijke beperking 31Verslaving bij mensen met een licht verstandelijke beperking 36Triple problematiek 403. Drie met elkaar samenhangende problemen 43Kip of ei? 44Triple? Trouble! 49Deel 2: Triple problematiek in de praktijk4. Signaleren en screenen 55Het belang van screening 56Rode vlaggen en handige vragen 58Signalen bespreken 67Alles op een rijtje 685. Communicatie en bejegening 69Communicatie 70Opbouwen van een werkrelatie 74Bejegening 77Een ezelsbruggetje 806. Begeleiding als stevige basis 85Methodieken 85Is dat mijn taak?! 93Verschillende petten 94Deel 3: Het inschakelen van extra hulp7. Verwijzen: maar waarheen? 99Safety first 99Passende zorg volgens de patiënt 100Passende zorg volgens de hulpverlener 104Wáár vind je passende zorg? 105Hoe regel je passende zorg? 1108. Diagnostiek en behandeling 111Diagnostiek 111Je wilt veel weten! 113Waar moet je beginnen? 120Wat is er nodig om verder te komen? 121Uitgangspunten in behandeling 123Passende zorg 124Psychotherapie bij triple problematiek 127Medicamenteuze behandeling bij triple problematiek 128De rol van de begeleider 1299. Samenwerken: tobben of teamwork? 133Uitgangspunten bij teamwork 133Effectief teamwork 136Samenwerking op steeds hoger niveau 137Tegengif bij tobben over teamwork 138We komen er samen gewoon niet uit… 142Deel 4: Bijlagen en achtergrondinformatieBijlage 1: Verstandelijke beperking 145Een verstandelijke beperking gedefinieerd 145Verschillende gradaties 148Oorzaken van een verstandelijke beperking 150Bijlage 2: Psychische stoornissen 152Ziek en gezond; gek en normaal 152Psychiatrie door de jaren heen 155Classificatiesystemen 156Bijlage 3: Middelengebruik en verslaving 159Stadia van middelengebruik 159Middelen en hun werking 161Bijlage 4: Meer weten…? 174Psychische stoornissen en verslaving 174Psychische stoornissen bij mensen met een lvb 174Middelengebruik en verslaving bij mensen met een lvb 175Triple problematiek 175Signaleren en in kaart brengen 175Verwijzen en samenwerken 176Behandeling van psychische stoornissen bij mensen met een lvb 176Behandeling van verslaving bij mensen met een lvb 176Behandeling van triple problematiek 177 Aangehaalde literatuur 179 Over de auteurs 183Soms passen de problemen van patiënten niet in één vakje: een probleem komt immers zelden alleen. Gelukkig komt er steeds meer aandacht voor zogenaamde dubbeldiagnoseproblematiek, zoals het samengaan van een verslaving en andere psychische stoornissen of verslaving bij mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB). Maar het kan ook dat de problemen nog complexer zijn en er sprake is van triple-diagnoseproblematiek, oftewel het samengaan van psychische stoornissen, verslaving en een licht verstandelijke beperking. Daarover gaat dit boek.Veel hulpverleners krijgen te maken met triple problematiek. Toch is hier nog maar weinig over bekend. Er zijn bijvoorbeeld nog nauwelijks richtlijnen en ook in opleidingen komt het weinig aan bod. De zorg voor patiënten met triple problematiek vraagt veel van hulpverleners. Dit boek biedt praktische tips en handvatten voor de begeleiding en behandeling van mensen met triple problematiek. Ook bevat het achtergrondinformatie over het voorkomen van triple problematiek, oorzaken ervan en kenmerken van de doelgroep.Praktijkboek triple problematiek is geschreven voor hulpverleners in de geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg, verstandelijk gehandicaptenzorg, forensische zorg, jeugdzorg en maatschappelijke opvang. Maar ook voor huisartsen, praktijkondersteuners, sociale wijkteams en andere hulpverleners die in hun praktijk te maken hebben met mensen met triple problematiek biedt het interessante kennis, inzichten en handvatten.