Woord vooraf 71 Stamhouders 111.1 Van Dordrecht naar Nantes: Anthonie Anthoniesz. (1558-1626) 111.2 Van Nantes naar Amsterdam: Anthonie jr. (1613-1664) 121.3 Van Amsterdam naar Batavia: Cornelis (1657-1714) 141.4 In Batavia gebleven: Anthony (1682-1715) 162 Leidse regenten 172.1 Van Batavia naar Voorburg: Cornelis Anthony (1713-1787) 182.2 Herenigd in ’s-Gravenhage: De Witte van Schooten 192.3 Gezeten burger in Leiden 283 Burgemeesterszoon: Cornelis Pieter (1748-1806) 413.1 Getrouwd met Elisabeth Anna Roëll 423.2 Hertrouwd met Gerbregta Christina Koopman 514 Gegrepen door de revolutie 534.1 Stedelijke patriottenbewegingen 544.2 De revolutionaire tachtiger jaren 575 Een loopbaan binnen Leidens veste 635.1 Regent van het Heilige Geest Weeshuis 645.2 Rentmeester van het Capittel ten Hoogelande 685.3 Schout van Leiderdorp 725.4 Secretaris van de academische Vierschaar 776 Patriot in woord en daad 816.1 Oprichting van een vrijkorps en een exercitiegenootschap 846.2 Oranjeoproeren in 1784 1066.3 Literair genootschap Kunst wordt door arbeid verkreegen 1166.4 Patriottische pamfletten en gedichten 1256 inhoud7 Veroordeeld en verbannen uit de oude republiek 1467.1 Uitgeweken naar Frankrijk 1507.2 Parijse brieven 1527.3 Officier in het Bataafs Legioen 1607.4 Met de Franse bezettingsmacht de Bataafse omwenteling gebracht 1678 Verbannen uit de Bataafse republiek 1738.1 Kortstondig publicist in Amsterdam 1768.2 Ontsnapt en opnieuw uitgeweken naar Parijs 1838.3 In Parijs hertrouwd met Marie Joanne d’Orleans 1868.4 In Heythuysen hertrouwd met Joanne Aldegonde van de Ven 1898.4 Overleden als jurist in Frans Roermond 1949 De laatste Chastelein 198Tot besluit 208Patrilineaire stamreeks Chastelein 211Geraadpleegde bronnen en literatuur 213Illustratieverantwoording 218Register van persoonsnamen 221Cornelis Pieter Chastelein (1748-1806) was een idealist en een overtuigd patriot in een tijd van ingrijpende politieke omwentelingen. In het roerige einde van de achttiende eeuw droeg hij bij aan de komst van de Bataafse Republiek. Vanuit zijn geboortestad Leiden mengde hij zich met het geschreven woord in brieven, tijdschriften, kranten en pamfletten in ideologische conflicten tussen patriotten en Orangisten. Ook was hij actief in patriottische vrijkorpsen. In deze meeslepende monografie brengt Jan-Karel Kwisthout de geestdrift en toewijding van Chastelein tot leven. We volgen deze overtuigde republikein in zijn strijd voor ‘de ware vrijheid’: een staat gebaseerd op volkssoevereiniteit, burgerrechten en democratische vertegenwoordiging. Zijn inzet voor bestuurlijke vernieuwing en burgerparticipatie maakt hem tot een boeiend voorbeeld van de revolutionaire geest die, geïnspireerd door de Verlichting, ook Nederland in zijn greep kreeg. Maar Chastelein werd uiteindelijk een republikein zonder republiek. Zowel de oude als de nieuwe machthebbers zagen hem als een bedreiging en verdreven hem uit het land waarvoor hij zijn hele leven had gestreden. Dit boek plaatst Chastelein in de bredere context van de Bataafse Revolutie en laat zien hoe zijn ideeën over mensenrechten, burgerrechten en democratische beginselen opnieuw actueel klinken in de huidige tijd van populisme, radicalisering en politieke verrechtsing. Een intrigerend portret van een vergeten patriot, die leefde in een turbulente periode waarin het fundament is gelegd voor ons moderne staatsbestel.