De beroemde cisterciënzermonnik Bernardus van Clairvaux legde in zijn De laude novae militiae omstreeks 1130 de theoretische en theologische basis voor het ontstaan van de ridderorden. Ze hingen allemaal andere regels aan, maar hadden wel een gemeenschappelijk ideaal: de verdediging van het christendom. We volgen het spoor van de ridders: van de uitzichtloze gevechten voor de poorten van Jeruzalem tot de onfortuinlijke nederlaag op het bevroren Peipusmeer in Rusland waar de Orde haar oostwaartse expansie in de dertiende eeuw moest staken. Naarmate de middeleeuwen vorderden, verloren de ridderorden geleidelijk hun militaire betekenis. Het lidmaatschap van de ridderorde werd vooral een soort garantie op een aan de stand verfijnd en aangepast leven. MICHEL VAN DER EYCKEN is doctor in de geschiedenis en ere-archivaris van het Rijksarchief in België.