In deze minutieuze studie legt Marcel Maussen de gecompliceerde verhoudingen in de samenleving met 'de' islam bloot. Hij doet dit door de toon van het publieke en politieke debat, het gevoerde beleid en de relaties tussen islamitische groeperingen en instellingen en de gemeentelijke overheden nader te bekijken in Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Zaanstad. Hij groepeert die onder vier beleidsvisies - marginalisering, pluralisme, dialoog en assimilatie - en laat de consequenties van die visies zien. Als contrast toont hij hoe men in vroeger tijden in Nederland met 'de' islam omging en, vergelijkenderwijs, hoe de dagelijkse praktijk in Frankrijk is.
Uit dit onderzoek blijkt dat er regelmatig afhankelijk van de politieke samenstelling van gemeentecolleges en van het landelijke politieke klimaat breuklijnen zijn in het gevoerde beleid. Veelal blijkt ook dat hoe directer het beleid bij en met burgers en organisaties op buurt of stadsdeelniveau wordt ontwikkeld en in praktijk gebracht, hoe minder ruis en confrontaties tussen de stad en haar islamitische bewoners voorkomen.
De opname van een relatief nieuwe godsdienst in onze samenleving raakt niet alleen aan fundamentele staatsrechtelijke waarden, maar vereist ook pragmatische regelingen. Lezing van deze studie helpt gemeentebestuurders en allen die hen bijstaan om vooral met gezond verstand, burgermansfatsoen en liefde voor democratie en burgerparticipatie zowel de rechtsstaat te beschermen als hun eigen stadsbewoners in deze rechtsstaat in te sluiten.
Marcel Maussen is politicoloog en verbonden aan de afdeling Politicologie en het Instituut voor Migratie en Etnische Studies (IMES) van de Universiteit van Amsterdam.